Birinci Genel Savaştan Sonra Yapılan Barış Antlaşmalarımız II
Hikmet Bayur · Belleten, 1965
Kolleksiya xülasəsi
Hikmət Bayurun Belleten jurnalında dərc olunmuş, I Dünya Müharibəsindən sonrakı sülh müqavilələri, gizli sazişlər və 1918-ci il Qafqaz-Erməni məsələsinə dair məqaləsinin ikinci hissəsi.
Hikmət Bayurun 1965-ci ildə Belleten jurnalında çap olunmuş bu məqaləsi I Dünya Müharibəsindən sonra Osmanlı dövlətinə aid sülh müqavilələrini və müharibə dövrünün gizli sazişlərini araşdırır. Xülasədə bolşeviklərin 1917-ci ilin noyabrında gizli sazişləri açıqlaması, Lenin və Stalin imzalı 13 yanvar 1918-ci il tarixli "13 nömrəli dekret" ilə Qafqaz Ermənistanı və Şərqi Anadoluda referendum və erməni hökuməti-milisi qurulması nəzərdə tutulması müzakirə edilir; müəllif bu tənzimləməni ciddi saymır və dövrün hadisələrinə dair öz qiymətləndirmələrini verir. Kolleksiya baxımından dəyəri 1918-ci il Qafqaz İslam Ordusu əməliyyatlarından əvvəlki rus geriçəkilməsi və diplomatik şəraiti işıqlandırmasıdır.
Mənbənin öz xülasəsi
Bilindiği gibi Bolşevikler Rusya'da iktidara geldikten az sonra gizli antlaşmaları 23 ve 24 Kasım 1917’de yayınlamış ve red ettiklerini açıklamışlardı. Ancak çok geçmeden 13 Ocak 1918'de Lenin ve Stalin imzasiyle yayınlanan "13 sayılı dekre", yani irade ile Kafkas Ermenistaniyle, Osmanlı Ermenistan'ı dedikleri Doğu Anadolu illerimizde, yerinden oynatılmış halk yerlerine döndükten sonra, bir referandum yapılmasının ve daha sonuncunun ne olacağı bilinmeden bir Ermeni hükümetiyle milis'i kurulmasının kendilerince gerektiği açıklanmıştı. Bir Ermeni milisine dayanacak bir Ermeni Hükümetinin yönetimi altında yapılacak referandumun hiçbir ciddiyeti olmayacağı besbelli idi ve o sıralarda Ermeniler, Rus ordusu eridikçe Doğu Anadolu'da Müslüman avına çıkmış bulunuyorlardı.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Bolşevikler
- Hadisələr
- Bolşevik İhtilali (1917)
Mənbənin açar sözləri
Barış Antlaşmaları · Gizli Antlaşmalar · I. Dünya Savaşı · Late Modern Ottoman History · Osmanlı-Avrupa İlişkileri · Rusya Sarı Kitap · Wilson İlkeleri · Yakınçağ Osmanlı Tarihi