Bakı Hümmət Təşkilatı 1917–1918-ci illərdə: Sosialist Amallar və Siyasi Reallıqlar
Aygun Azimova · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2025
Collection summary
A scholarly article examining the Baku Hümmet organisation in 1917–1918 through the tension between socialist ideals and political realities.
This 2025 article by Aygun Azimova in Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi analyses the activity of the Baku Hümmet organisation, founded by Muslim social democrats, in 1917–1918, drawing on memoirs, contemporary press and a fresh reading of archival documents. It traces the shift in historiography from Soviet-era praise to sharp criticism after the late 1980s, and argues that internal divisions emerged in October 1917 and deepened after the March 1918 events. For the collection, its value lies in illuminating the Muslim political actors in Baku on the eve of the Army of Islam's advance, in relation to the Baku Soviet and Musavat.
The source's own abstract
Bu məqalədə Bakı Hümmət təşkilatının 1917–1918-ci illərdəki fəaliyyəti tarixi və siyasi kontekstdə kompleks şəkildə təhlil olunur. Müsəlman sosial-demokratları tərəfindən yaradılmış bu təşkilatın fəaliyyətinə tarixşünaslıqda münasibət müxtəlif dövrlərdə fərqli olmuşdur. Sovet dövründə Hümmətin fəaliyyəti sovet hakimiyyətinin qurulması prosesində mühüm siyasi amil kimi qiymətləndirilmiş və ideoloji baxımdan yüksək qiymətləndirilmişdir. Lakin XX əsrin 80-ci illərinin sonlarından etibarən sovet ideoloji sisteminin dağılması bu mövzuya yanaşmalarda da ciddi dönüş yaratmış, Hümmət təşkilatının fəaliyyəti kəskin tənqid obyektinə çevrilmişdir. Məqalədə memuaristik materiallar, dövr mətbuatı və arxiv sənədlərinin yeni interpretasiyası əsasında Hümmətin fəaliyyətini şərtləndirən sosial, siyasi və milli amillər araşdırılır. Tədqiqat nəticəsində təşkilat daxilində fikir ayrılıqlarının hələ 1917-ci ilin oktyabrında özünü göstərməyə başladığı və bu ayrılıqların Mart 1918 hadisələrindən sonra daha da dərinləşdiyi müəyyən edilir. Eyni zamanda, bolşeviklərin siyasətinin Hümmət üzvləri üzərində yaratdığı təsir, onların ideoloji amalları ilə siyasi reallıqlar arasında yaşadıqları ziddiyyətlər və təşkilatın bu fon üzərində formalaşan fəaliyyət istiqamətləri təhlil edilir.
Index
- Places
- Bakü
- Units and institutions
- Hümmet TeşkilatıBakü SovyetiMüsavat Partisi
- Events
- Mart 1918 olayları
The source's keywords
Bakı Soveti · Hümmət Təşkilatı · Mirməmməd İsrafilbəyov · Müsavat Partiyası · Müsəlman Sosialistlər · Nəriman Nərimanov · Turkish Society and Community · Türk Halkları ve Toplulukları