Kürt Muhacir ve Mülteciler Özelinde Osmanlı Devleti’nin Göç Politikasında Yaşanan Değişimler (1876-1918)
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2024
Collection summary
An academic article examining changes in Ottoman migration and settlement policy between 1876 and 1918 through the case of Kurdish migrants and refugees.
The article comparatively analyses Ottoman migration and settlement policy from the reign of Abdülhamid II to the Second Constitutional period, focusing on Kurdish migrants and refugees. The author argues that an Islam-based settlement logic gradually gave way to a nationality-centred approach as Turkist thought gained ground in the bureaucracy, shaping the resettlement of Kurdish refugees displaced during the First World War. Apart from references to Muslim migrants arriving from the Caucasus, the text has no direct connection to the Army of Islam or the 1918 Azerbaijan campaign.
The source's own abstract
Bu çalışmada II. Abdülhamid döneminden II. Meşrutiyet dönemine miras kalan Osmanlı Devlet’in göç politikası, Kürt muhacir ve mülteciler özelinde karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirilmektedir. Buna göre II. Abdülhamid döneminde, yoğun bir Müslüman muhacir topluluğunun Osmanlı topraklarına gelmesine, Müslüman nüfusun artmasına yol açacağı için olumsuz bir nazarla bakılmadığı görülmektedir. Zira çoğunluğunu Kafkasya’dan gelenlerin oluşturduğu bu muhacirler; savaş, kıtlık, Kürt aşiretlerinin saldırıları veya ekonomik sıkıntılardan ötürü çareyi göç etmekte bulan Ermenilerin bıraktıkları topraklara iskân edilecekleri için doğuda daha güvenli bir bölge oluşturulabilecektir. Bu yaklaşım Meşrutiyet’in ilanından bir süre sonra devam etse de zaman içerisinde bazı değişiklikler yaşanmış, özellikle Türkçülük düşüncesinin bürokraside hâkim olması nedeniyle Müslüman muhacirlerin iskânında İslamî bakış açısının yerini daha çok milliyet eksenli bir anlayış almıştır. Öyle ki Birinci Dünya Savaşı’nda savaş mıntıkalarından kaçmak zorunda kalan çok sayıda Kürt mülteci, milliyet ekseninde iskân edilmeye çalışılmıştır. Böyle bir politika izlenmesindeki temel amaç ise göçebe-yarı göçebe bir yaşam sürdüren Kürtlerin, Türklerin çoğunlukta olduğu Anadolu içlerine iskân edilerek yerleşik hayata geçişlerinin sağlanmasıdır. Bu sayede, vergi ve askerlik gibi birtakım mükellefiyetleri yerine getirecekleri planlanmış; kimliklerini, yaşam tarzlarını değiştirmeleriyle birlikte ise faydalı bir unsur olmaları hedeflenmiştir.
Index
- People
- II. Abdülhamid
- Places
- Kafkasya
- Units and institutions
- İttihat ve Terakki CemiyetiOsmanlı Devleti
The source's keywords
"II. Abdülhamid" · "II. Meşrutiyet" · "Kürtler" · "Mülteci" · "İttihat ve Terakki Cemiyeti"] · ["Muhacir"