Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi (1914–1918): Türkiye’nin Azerbaycan’da Ulusal-Siyasal Seferberlik Üzerindeki Etkisi
Nushaba Mammadova · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2026
Collection summary
A scholarly article on the Caucasus Front in the First World War and the impact of Ottoman propaganda and intelligence activity on national-political mobilisation in Azerbaijan.
This article by Nushaba Mammadova, published in Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, examines the Caucasus Front of 1914-1918 together with the intelligence and propaganda networks of the great powers. It traces how, after the Ottoman entry into the war, Turkist and Islamist ideas spread among the Muslim population of the South Caucasus, how the regional press published pro-Turkish material, and how Russian administrative reports registered growing anti-Russian tendencies. For the collection it serves as background on the political and social groundwork that preceded the Army of Islam's 1918 campaign in Azerbaijan.
The source's own abstract
Modern tarihin en yıkıcı çatışmalarından biri olan Birinci Dünya Savaşı (1914–1918), tarih yazımında geniş ölçüde incelenmiş bir konudur. Bununla birlikte savaşın bölgesel dinamiklerine ilişkin bazı yönler hâlen yeterince araştırılmamış alanlar arasında yer almaktadır. Bu alanlardan biri, savaş yıllarında büyük güçler tarafından yürütülen istihbarat faaliyetleri ve propaganda ağlarının işleyişidir. Bu makale, söz konusu süreçleri Kafkas Cephesi bağlamında ele almakta ve bu gelişmelerin Azerbaycan’daki sosyo-politik ortam üzerindeki etkilerini incelemektedir. Türkiye’nin 1914 yılında Birinci Dünya Savaşı’na katılmasının ardından, Rus İmparatorluğu sınırları içinde yaşayan Müslüman nüfusun bulunduğu bölgelerde, özellikle Güney Kafkasya’da, siyasal atmosferde belirgin değişimler yaşanmaya başlamıştır. Bölgesel basında Türkiye’ye destek veren yazılar yayımlanmış; Türkçülük ve İslamcılık düşünceleri yerel toplumun belirli kesimleri arasında yaygınlık kazanmıştır. Aynı dönemde imparatorluk yönetimi, bölgede Rusya karşıtı eğilimlerin güçlendiğini gözlemlemiştir. Resmî idarî raporlara göre bu gelişmeler, sınır bölgelerinden Azerbaycan’a giren Osmanlı görevlilerinin yürüttüğü propaganda faaliyetleriyle ilişkilendirilmiştir. Bu durum, dönemin idarî ve güvenlik kurumları arasında gerçekleştirilen gizli yazışmalara da yansımıştır. Çalışma, başta arşiv belgeleri olmak üzere yayımlanmış belge koleksiyonları ve dönemin basın materyallerine dayanmaktadır. Bu kaynakların analizi aracılığıyla makale, Birinci Dünya Savaşı sırasında propaganda faaliyetlerinin, istihbarat etkinliklerinin ve siyasal mobilizasyon süreçlerinin Azerbaycan’daki sosyo-politik gelişmeler üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Index
- People
- Nushaba Mammadova
- Units and institutions
- Osmanlı DevletiRus İmparatorluğu
The source's keywords
Azerbaijan · Azerbaycan · Birinci Dünya Savaşı · Caucasus Front · First World War · Kafkas Cephesi · Late Modern History (Other) · Political Mobilization · Siyasal Mobilizasyon · Türkiye · Yakınçağ Tarihi (Diğer)