Batum’da Son Türk İdaresi (1921)
Mustafa Sarı · Vakanuvis - International Journal of Historical Researches, 2017
Collection summary
A Turkish scholarly article examining Batum's changing rule after 1918 and the short-lived final Turkish administration in 1921 within the context of the National Struggle and the Treaty of Moscow.
Mustafa Sarı's article in Vakanuvis traces Batum from Ottoman conquest through its cession to Russia in 1878, its recapture in April 1918, and its evacuation after the Mudros Armistice. It then covers the British occupation, the handover to Georgia in July 1920, the Elviye-i Selâse aim of the Turkish National Struggle, and the final Turkish administration of 1921. For the collection, its value lies in clarifying the status of Batum, the staging area of the Army of Islam and the site of the Treaty of Batum.
The source's own abstract
XV. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti tarafından fethedilen Batum, yaklaşık500 senelik bir Türk hâkimiyetinden sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı neticesindeimzalanan Berlin Antlaşması ile Rusya’ya bırakıldı. Osmanlı Devleti I. DünyaSavaşı sırasında Rus ihtilalleri ile oluşan şartlarla Nisan 1918’de Batum’utekrar ele geçirse de, savaştan sonra imzaladığı Mondros Mütarekesi ile bölgeyitahliye etmek mecburiyetinde kaldı. Mütarekeden sonra şehirde İngiliz işgalsüreci başladı. Ancak Bolşeviklerin Kafkasya’da ilerlemeleri ve muhtelif nedenlerleİngilizler de Temmuz 1920’de birliklerini Batum’dan tahliye ederek, şehriGürcülere teslim ettiler. Anadolu’da Mustafa Kemal Paşa’nın liderliğinde teşkilatlanan Türk MillîMücadelesi’nin hedeflerinden birisi de Elviye-i Selâse’nin bir parçası olanBatum’a yeniden sahip olmaktı. Zaten Millî Mücadele’nin önemli unsurlardanbirisi olan Misak-ı Millî sınırları Elviye-i Selâse’yi de kapsamaktaydı. Buamaçla Ermenistan Harekâtı dâhilinde Türk birlikleri Ekim 1920’de Kars’ı elegeçirdi.  Gürcistan’a Sovyet Rusya ve Türkiye aynı zamanlarda savaş ilan etti. Türkbirlikleri Şubat 1921’de Ardahan’ı aldığı sıralarda Bolşevikler de Tiflis’i elegeçirerek Sovyet Gürcistanı’nı tesis ettiler. Batum için ise Sovyet Rusya ileTürkiye bir yarış içerisine girdi ve sonunda Türkler 11 Mart 1921’de Batum’uişgal ederek, mülkî teşkilat kurmaya çalıştılar. Böylece Batum’da son Türk idaresitesis edilmeye başlandı. Ancak bu durum uzun sürmedi ve 16 Mart 1921 tarihindeTürkiye ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması’yla Batum bazıtavizler karşılığında Sovyet Gürcistanı’na bırakıldı.     Bu çalışmada ATASE Arşivi, İngiliz Arşivi, Rus Arşivmateryalleri, dönemin Türk, Gürcü ve batı basını ile ikinci el kaynaklarincelenerek Türklerin Mart 1921’de Batum’daki son idaresi ele alınacaktır.  
Index
- Units and institutions
- Osmanlı DevletiTürkiye Büyük Millet Meclisi ordusu
The source's keywords
Batum · Soviet Russia · Sovyet Rusya · Turkish National Organization · Türk Millî teşkilatlanması · the Moscow Treaty