İttihatçıların Yurda Geri Dönme Çabaları ve Türk Kamuoyunda Yarattığı Etki
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2025
Collection summary
An article examining the attempts of the Unionists—especially Enver Pasha—to return to Anatolia after the Mudros Armistice and the reaction this provoked in Turkish public opinion.
The article traces the departure of Enver, Talât and Cemal Pashas after the Mudros Armistice of 30 October 1918, Enver Pasha's plan to reach the Caucasus via Crimea, and his eventual arrival in Moscow in August 1920. It also covers the measures, publications and intelligence efforts of the Nationalist leadership against the Unionists' attempts to return. For this collection its value lies in illuminating the post-1918 Caucasus-oriented initiatives of Enver Pasha, the architect of the Army of Islam, rather than the 1918 campaign itself.
The source's own abstract
30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ardından İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin önde gelen isimleri olan Enver, Talât, Cemal Paşalar 2 Kasım’ı 3 Kasım’a bağlayan gece bir Alman dretnotuyla ülkeden ayrılmışlardır. Bu isimler Kırım’a vardıktan sonra, Talât ve Cemal Paşalar Almanya’ya giderken Enver Paşa Kırım’da kalarak Kafkasya’ya geçmeyi planlamıştır. Yapmış olduğu girişimler başarısız olunca 1919 yılında Almanya’ya giden Enver Paşa, birkaç girişimden sonra Ağustos 1920’de Moskova’ya gidebilmiştir. Bu sırada Anadolu’da işgallere tepki olarak doğan Millî Mücadele hareketi de İttihatçılar tarafından takip edilmiştir. 1920 yılının sonlarına doğru Enver Paşa ve yanındaki diğer bazı İttihatçıların Türkiye’ye dönme girişimleri gündeme gelmiştir. Millî Mücadele’nin lider kadrosu bu girişimi engellemek üzere birtakım kararlar almanın yanı sıra Enver Paşa hakkında da bazı yayınlar yapmaya başlamıştır. Aynı zamanda Enver Paşa hakkında gerek yurtiçi gerek yurtdışı kanallarından da istihbarat toplama faaliyetleri yürütülmüştür. Birinci Dünya Savaşı’nda Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili olan Enver Paşa, hakkında yürütülen bu faaliyetler karşısında Mustafa Kemal Paşa’ya bazı mektuplar gönderdiği gibi, Anadolu’da bulunan İttihatçılarla da yurda geri dönme çalışmaları üzerinden haberleşmeye devam etmiştir. Bu çalışmada, İttihatçıların yurda giriş çabalarının yurtdışındaki İttihatçı kadrolar ile Millî Mücadele kadroları açısından nasıl ele alındığını ve Türk kamuoyunda doğurduğu etkileri irdelemeye çalışacağız.
Index
- Units and institutions
- İttihat ve Terakki Cemiyeti
The source's keywords
"Enver Paşa" · "Kâzım Karabekir"] · "Millî Mücadele." · "Mustafa Kemal Paşa" · ["İttihat ve Terakki Cemiyeti"