Məqaləsiyasi tarixtarixşünaslıq

Azerbaycan Anayasa Yapımı Sürecinde Yürütme Erkinin Güçlendirmesi

Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016

Kolleksiya xülasəsi

Azərbaycanın konstitusiya inkişafında icra hakimiyyətinin güclənməsini araşdıran, 1918-1920 Xalq Cümhuriyyəti dövrünə giriş səciyyəsində toxunan hüquq məqaləsi.

Çankaya Universiteti Hüquq Fakültəsi Jurnalında dərc olunmuş bu məqalə Azərbaycanda konstitusiya quruculuğu proseslərini və xüsusilə 1991-dən sonra icra hakimiyyətinin gücləndirilməsi meylini araşdırır. Tarixi arxa plan hissəsində 1918-ci ildə qurulan və 23 ay yaşayan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hakimiyyət bölgüsünə əsaslanan, parlamentə geniş səlahiyyət verən sistemi ilə sovet dövrü idarəetmə quruluşu müqayisə olunur. Kolleksiya baxımından dəyəri Qafqaz İslam Ordusunun dəstəyi ilə qurulan dövlətin konstitusion-institusional irsinə dair kontekst verməsidir.

Mənbənin öz xülasəsi

Azerbaycan’da ilk cumhuriyet rejimi 1918 yılında kurulmuşsa da sadece 23 ay yaşamış ve Nisan 1920 yılında Rus Sovyet ordusunun müdahalesiyle bu cumhuriyetin varlığına son verilmiştir. 1918-20 yılları Azerbaycan Halk Cumhuriyetininhükümet sistemi demokratik temeller üzerine inşa edilmiş olup, kuvvetler ayrımı ilkesini benimserken parlamentoya da geniş yetkiler tanımıştır. Yetmiş yıllık Sovyet döneminde Azerbaycan’da var olan hükümet sistemi ise Sovyetler Birliği hükümet sistemininaynısıydı ve her hangi şekilde bağımsız bir cumhuriyet rejimi söz konusu değildir. 1991 yılında bağımsızlığına kavuşmuş Azerbaycan’da nasıl bir hükümet rejiminin benimseneceği yönünde tartışmalar yaşanmıştır. Öncelikli olarak eski sosyalist anayasada yapılan değişikliklerle yönetim yapısı değiştirilmiş, güçlü yürütme erkinin yer aldığı bir kuvvetler ayrımı modeli tercih edilmiştir. İlerleyen dönemlerde, birçok siyasi nedenlerden dolayı yürütme erkinin güçlendirilmesi eğilimi daha da hızlandırılmıştır.