Birinci Dünya Harbinde, Kafkas İslam Ordusunun lojistik durumu - teşkilatlanma ve tahliyesi
M. A. Mutluer · Milli Savunma Üniversitesi, 2022
Kolleksiya xülasəsi
Qafqaz İslam Ordusunun logistika təşkilatı və təxliyəsi haqqında Milli Müdafiə Universiteti dissertasiyası (2022).
M. A. Mutluerin Milli Müdafiə Universitetində hazırladığı dissertasiya Nuru Paşanın 25 may 1918-də Gəncədə qərargah qurması ilə faktiki başlayan əməliyyatın logistikasını araşdırır. Əməliyyatın böyük hissəsini üstlənən 5-ci Qafqaz Diviziyası logistika təşkilatlarının çoxunu qurmuş; 5 avqust 1918-də Birinci Bakı hücumunun uğursuzluğundan sonra göndərilən 15-ci piyada diviziyası sürətlə Bakı önlərinə gəlmiş və onun logistik xidmətləri daha çox Dağıstan əməliyyatında istifadə olunmuşdur. Dissertasiya ordunun hərbi məktəb və kiçik zabit məktəbi açmasını və təxliyə prosesini də əhatə edir.
Mənbənin öz xülasəsi
Kafkas Cephesi'nde 1914 yılında Osmanlının, Çarlık Rusya'ya karşı başlattığı Sarıkamış taarruzu başarısız olmuş, Türk Ordusu Anadolu'nun içlerine kadar çekilmiştir. Fakat Çarlık rejiminin yıkılması ve ardından 3 Mart 1918'de Brest – Litovsk antlaşmasının imzalanması dengeleri değiştirmiş, Türk ordusu 1877 - 1878 harbi sınırlarına geri dönmüş, hatta daha ileri harekât için hazırlıklara başlamıştır. 25 Mayıs 1918'de Nuri Paşa'nın Gence'de karargâh kurmasıyla Kafkas İslam Ordusu harekâta fiilen başlamıştır. Harekât 5. Kafkas Tümeni ve 15. Piyade Tümeni tarafından icra edilmiştir. 5. Kafkas Tümeni, harekâtın büyük bir kısmını üstlenmiş ve lojistik teşkilatların çoğunluğu bu tümenin gayretleriyle oluşturulmuştur. 15. Piyade Tümeni ise, 5 Ağustos 1918'de Birinci Bakü Taarruzunun başarısız olmasıyla bölgeye sevk edilmiştir. Kurtarılmış bir bölgeden geçtiği için zorlu bir ikmal faaliyeti olmamış ve hızlı bir şekilde Bakü önlerine gelmiştir. 15 Eylül 1918'de de Bakü kurtarılmıştır. 15. Piyade Tümeninin lojisitk hizmetleri daha çok Dağıstan harekâtında etkin olarak kullanılmıştır. Kafkas İslam Ordusu sadece askeri hareketi yürütmemiş, Azerbaycan coğrafyasında harp okulu, küçük zabit mektebi, askeri telgraf mektebi gibi askeri açıdan eğitim verecek okulların yanında, çeşitli fabrikalar açma girişimleri de olmuştur. Ordu başarılı hareketler yürütse de Osmanlının diğer cephelerde durumu hiç iyi değildi ve 30 Ekim 1918'de Mondros mütarkesi imzalandı. Mütareke gereği Türk Ordusu Kafkasları boşaltmak zorunda kaldı. Anahtar Sözcükler: Askeri Tarih, Osmanlı Tarihi, Rusya Tarihi
İndeks
- Şəxslər
- Nuri Paşa (Killigil)
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Kafkas İslam Ordusu5. Kafkas Tümeni15. Piyade Tümeni
Mənbənin açar sözləri
Anahtar Kelime: Askeri birlikler = Military units · Askeri teşkilat = Military organization · Dünya Savaşı I = World War I · Kafkas İslam Ordusu = Caucasian Islam Army · Lojistik = Logistics · Osmanlı Devleti = Ottoman State · Osmanlı Dönemi = Ottoman Period · Osmanlı tarihi = Ottoman history · Savaş = War · Örgüt yapısı = Organizational structure