Güney Kafkasya İdaresi Döneminde Borçalı Kazasındaki Sosyopolitik Durum
Gular Ajdarzade · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2025
Kolleksiya xülasəsi
1917-1918-ci illərdə Cənubi Qafqaz idarəçiliyi dövründə Borçalı qəzasının sosial-siyasi vəziyyətini arxiv sənədləri əsasında araşdıran elmi məqalə.
Gular Əjdərzadənin "Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi"ndə çap olunan bu məqaləsi Fevral İnqilabından 1918-ci ilin mayında müstəqil dövlətlərin yaranmasına qədərki dövrdə Borçalı qəzasındakı ictimai-siyasi prosesləri təhlil edir. Tədqiqat gürcü və erməni ərazi iddialarını, aqrar məsələni və Oktyabr İnqilabından sonrakı qeyri-sabitliyi arxiv materialları əsasında müzakirə edir. Müəllifə görə, 1918-ci ilin yazında erməni silahlı dəstələrinin hərəkətləri yerli müsəlman-türk əhalisini Osmanlı dövlətindən hərbi yardım istəməyə sövq etmişdir; bu baxımdan mətn Qafqaz İslam Ordusunun 1918-ci ildə bölgəyə gəlişinin fonuna dair yerli nümunə verir.
Mənbənin öz xülasəsi
Bu çalışma, Güney Kafkasya idaresi (1917–1918) döneminde Borçalı kazasındaki sosyopolitik gelişmeleri incelemektedir. Arşiv malzemelerine ve karşılaştırmalı analiz yöntemine dayanarak, Borçalı’daki siyasal ve toplumsal süreçleri Rusya’daki Şubat Devrimi’nden 1918 Mayıs’ında bağımsız devletlerin ortaya çıkışına uzanan bölgesel dinamikler bağlamına yerleştirmektedir. 1917’nin ortalarından itibaren, Borçalı üzerindeki Gürcü ve Ermeni toprak talepleri ile idari yapısının değiştirilmesine ilişkin öneriler artan gerilimlere yol açmıştır. Agrar sorun toplumsal huzursuzluğu körüklerken, Ekim Devrimi istikrarsızlığı derinleştiren yeni bir siyasal ortam yaratmıştır. 1918 baharında Ermeni silahlı grupları Borçalı’da katliam ve yağma eylemleri gerçekleştirmiş; bu durum yerel halkın güvenlik amacıyla Osmanlı Devleti’nden askerî yardım talep etmesine neden olmuştur. Çalışma, Ekim Devrimi sonrasında Ermeni milliyetçilerinin faaliyetlerinin anarşi ve kaosu teşvik ettiğini; Güney Kafkasya hükümetinin düzeni sağlayamamasının Borçalı’daki sosyopolitik krizi—diğer Azerbaycan bölgelerinde olduğu gibi—ağırlaştırdığını ve bölgedeki Müslüman-Türk nüfusun varlığını tehlikeye soktuğunu ortaya koymaktadır.
İndeks
- Şəxslər
- Gular Ajdarzade
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı DevletiTranskafkasya Seymi
Mənbənin açar sözləri
Agrar Sorun · Agrarian Question · Armenian Nationalism · Borchali District · Borçalı Kazası · Ermeni Milliyetçiliği · Güney Kafkasya · Socio-Political Situation · Sosyopolitik Durum · South Caucasus · Turkish Society and Community · Türk Halkları ve Toplulukları