Bolşevik İhtilali Sonrası İngiltere’nin Rusya ve Kafkasya Politikası
Mehmet Okur · Vakanuvis - International Journal of Historical Researches, 2017
Kolleksiya xülasəsi
Mehmet Okurun 1917 Bolşevik İnqilabından sonra İngiltərənin Rusiya və Qafqaz siyasətindəki dəyişikliyi araşdıran məqaləsi.
Vakanuvis jurnalında dərc olunan bu türkcə məqalə İngiltərənin Birinci Dünya Müharibəsi ərəfəsində və gedişində Rusiya siyasətinin Hindistan və Bəsrə körfəzi maraqları ətrafında dəyişməsini araşdırır. Oktyabr 1917-də bolşeviklərin hakimiyyətə gəlməsi və Rusiyanın müharibədən çıxması ilə İngiltərənin bölgəyə münasibətinin dəyişdiyi, Mondros Mütarəkəsindən sonra isə Qafqaza yol tapdığı vurğulanır. İş Qafqaz İslam Ordusunun əməliyyatlarının cərəyan etdiyi böyük dövlətlər rəqabətinin fonunu anlamağa kömək edir.
Mənbənin öz xülasəsi
İngiltere’nin Rusya ve Kafkasyapolitikası Birinci Dünya Savaşı öncesi ve savaş sürecinde farklı bir seyirizlemiştir. Şüphesiz bu politik iniş çıkışlarda İngiltere’nin Hindistansömürgesi ve Basra Körfezi’ndeki çıkarları önemli rol oynamıştır. Bilindiğiüzere İngiltere XVIII. yüzyıl sonundan XIX. yüzyıl sonuna kadar yaklaşık yüzyıl Osmanlı Devleti’ni Rusya’ya karşı desteklemiş, ancak Almanya’nın yeni birgüç olarak ortaya çıkması ve İstanbul ile yakın ilişkiler içerisine girmesiüzerine bu politikasından vazgeçmiştir. Osmanlı Devleti üzerinde giderek artan Alman nüfuzu, XX. yüzyılınbaşında İngiltere’yi bir zamanlar amansız düşmanı olan Rusya ile bir kaderbirliğine, hatta Boğazlardan Kafkaslara, Akdeniz’den Basra Körfezi’ne kadaruzanan Osmanlı coğrafyasını paylaşan gizli anlaşmalara taşımıştır. Ancak buanlaşmanın Ekim 1917’de Rusya’da yönetimi ele geçiren Bolşevikler tarafındandeşifre edilmesi ve Rusya’nın savaştan çekilmesi bir anda bu devleti, ortakdevletten düşman devlete dönüştürmüştür. Osmanlı Devleti’nin MondrosMütarekesi’ni imzalaması ise İngiltere’ye Kafkas coğrafyasına açılma veburadaki çeşitli unsurları kullanarak bölgeyi kontrol etme fırsatı vermiştir. Ziraİngiltere’nin amacı, Karadeniz’den başlayıp Kafkaslar, Hazar Denizi, İran ve Afganistan’akadar uzanan hattı kontrol altına alarak Ortadoğu ve Hindistan için bir güvenlikkuşağı oluşturmaktı. Kafkasya’da Bolşeviklere ve Türklere karşı oluşturacağısiyasi yapı, İngiltere’nin biraz önce belirtilen amacı için büyük önem arzediyordu.
İndeks
- Şəxslər
- Mehmet Okur
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı DevletiBolşevikler
Mənbənin açar sözləri
Bolshevik · Bolşevik · Britain/British · Caucasus · Kafkasya · Rus/Rusya · Russian/Russia · Turkey · Türkiye · İngiltere/İngiliz