Malta Sürgünleri Arasında bir Divan-ı Muhasebat Mümeyyizi: Macit Bey
Bayram Akça; Seher Akça · Belgi Dergisi, 2022
Kolleksiya xülasəsi
Erməni köçürülməsi zamanı vəzifə daşımış və sonradan Maltaya sürgün edilmiş Divan-i Mühasibat mümeyyizi Macit bəyin bioqrafiyasına həsr olunmuş elmi məqalə.
Bayram Akça və Seher Akçanın "Belgi" jurnalında dərc olunan məqaləsi Osmanlı erməni məsələsinin XIX əsr fonunu və 1915-ci il köçürmə qanununun tətbiqini xülasə etdikdən sonra Ərzincan ermənilərinin köçürülməsində iştirak etmiş Divan-i Mühasibat mümeyyizi Macit bəyin mühakiməsi və Malta sürgününü araşdırır. Tədqiqat Mondros sonrası Osmanlı məmurlarının İtilaf dövlətləri tərəfindən həbs edilib Maltaya göndərilməsi kontekstinə yönəlib. Qafqaz İslam Ordusu və 1918-ci il Azərbaycan əməliyyatı birbaşa mövzu deyil.
Mənbənin öz xülasəsi
Osmanlı Devleti bünyesinde sadık millet olarak bilinen Ermeniler Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı’nın azınlıklara getirdiği hakları kullanarak 1863 yılında dönemin padişahına Ermeni Milleti Nizamnamesini onaylattı. Ancak Ermeniler esas sevindiren olay 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı Osmanlı Devleti’nin kaybetmesi oldu. Bu savaş sonrası imzalanan önce Ayastefanos Antlaşması ve sonra da Berlin Antlaşması Osmanlı Devleti’ne, Ermenilerin yoğun olarak yaşadığı Doğu Anadolu’da, ıslahat yapma yükümlülüğü getirdi. Osmanlı Devleti bu ıslahatları yapmayınca Ermeniler birçok isyan çıkardı. I. Dünya Savaşı başlayınca Osmanlı Devleti birçok cephede savaşmak zorunda kaldı. Bu cephelerden birisi Kafkas Cephesi idi. Bu cephede Osmanlı Devleti yenilince Ermeniler Doğu Anadolu’da tekrar isyanlar çıkarıp katliama başladı. Bunun üzerine Osmanlı Devleti 27 Mayıs 1915 tarihinde Ermeni Tehcir Kanunu’nu çıkardı.Ermeni Tehciri Kanunun uygulanmasında görev alanlardan birisi de Divan-ı Muhasebat Mümeyyizi Macit Bey idi. Erzincan Ermenilerinin Urfa, Suriye ve Musul Bölgesi’ne güvenli bir şekilde gönderilmesinde Macit Bey de görev aldı. 11 Aralık 1918 tarihinde ise Macit Bey Erzincan Ermeni Tehciri nedeniyle tutuklanarak Bekirağa Bölüğüne konuldu. İzmir’in işgali nedeniyle İstanbul’da güvenliğin tehlikeye düşmesi üzerine Bekirağa Bölüğündeki 78 kişi Malta Adası’na sürgüne gönderildi. Bu kişiler arasında Macit Bey de vardı. Macit Bey Malta Adası’nda İngilizler tarafından yargılanmak istendi ise de bir sonuç çıkmadı.6 Eylül 1921 tarihinde ise aralarında Macit Bey’in de olduğu 15 kişi Malta Adası’ndan kaçarak İtalya’ya geçti. Bunlardan Macit Bey İtalya’dan önce Almanya’ya oradan da Anadolu’ya geçerek Ankara’ya geldi. Ankara Hükümeti de Milli Mücadele taraftarı Macit Bey’e maaş bağladı. Malta Adası’ndan kaçan bu 15 kişi Milli Mücadele taraftarı idi. Bu nedenle Anadolu’ya geldikten sonra Ankara Hükümeti’nin değişik kurumlarında görev aldılar.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Divan-ı MuhasebatOsmanlı Devleti
Mənbənin açar sözləri
: Osmanlı İmparatorluğu · Armenian · Deportation · Ermeni · Macit Bey · Malta Adası · Malta Island · Osmanlı İmparatorluğu · Ottoman Empire · Tehcir