The Final Phase of Relations between the Azerbaijan Democratic Republic and the Ottoman Empire (November 1918–April 1920)
Reşat Gasimov · DergiPark (Istanbul University), 2026
Koleksiyon özeti
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ile Osmanlı Devleti arasındaki ilişkilerin son dönemi (Kasım 1918-Nisan 1920), İngilizce başlıklı kayıt.
Reşat Gasimov'un makalesi, 4 Haziran 1918 Batum Antlaşması'na dayanarak istenen yardımla gelen Türk birlikleri ve yerel gönüllülerden oluşan Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan'ın egemenliğinin korunmasındaki belirleyici rolünü hatırlattıktan sonra, 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi ile Azerbaycan dış politikasındaki Osmanlı yöneliminin sona ermesini ve Nisan 1920'ye kadar iki devlet arasındaki ilişkilerin savaş sonrası uluslararası dönüşümler altında nasıl değiştiğini inceler. kio-1891c94c001a (Türkçe başlıklı DergiPark kopyası) ile aynı makaledir.
Kaynağın kendi özeti
Azerbaycan devletçilik tarihinde önemli bir yere sahip olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşu, Güney Kafkasya’da askerî, siyasal ve sosyoekonomik bakımdan son derece karmaşık koşulların yaşandığı bir döneme rastlamıştır. Ülkenin doğusunda hâkimiyet kuran Bolşevik-Taşnak yönetimine karşı mücadele eden Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Hükûmeti, 4 Haziran 1918 tarihli Batum Antlaşması’na dayanarak Osmanlı Hükûmeti’nden askerî yardım talebinde bulunmuştur. Bu talep üzerine Azerbaycan’a gönderilen Türk birlikleri ile yerel gönüllülerden oluşan Kafkas İslam Ordusu, Azerbaycan’ın egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunmasında, ayrıca genç cumhuriyetin varlığını sürdürebilmesinde belirleyici bir rol üstlenmiştir. Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşundan Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasına kadar geçen dönemde Azerbaycan–Osmanlı ilişkileri büyük ölçüde ittifak temelinde gelişmiştir. Ancak 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasıyla birlikte Azerbaycan dış politikasında belirleyici olan Osmanlı yönelimi sona ermiş, savaş sonrasında uluslararası sistemde meydana gelen siyasal dönüşümler iki devlet arasındaki ilişkilerin niteliğini önemli ölçüde etkilemiştir. Bu çalışma, Mondros Mütarekesi sonrasında Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ile Osmanlı Devleti arasındaki ilişkilerde meydana gelen değişimleri, bu değişimlerin nedenlerini ve dönemin başlıca diplomatik gelişmelerini incelemektedir. Araştırma, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ile Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Arşivi belgeleri, döneme ait süreli yayınlar, hatıratlar ve ilgili bilimsel literatür esas alınarak hazırlanmıştır. Araştırma bulguları, Mondros Mütarekesi’nin Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ile Osmanlı Devleti arasındaki ilişkileri önemli ölçüde zayıflattığını, ancak iki devlet arasındaki siyasal ve diplomatik bağları tamamen ortadan kaldırmadığını ortaya koymaktadır.
Dizin
- Kişiler
- Reşat Gasimov
- Yerler
- BaküBatumGüney Kafkasya
- Birlikler ve kurumlar
- Kafkas İslam Ordusu
Kaynağın anahtar kelimeleri
Democracy · Empire · Monarchy · Ottoman empire