1917 Yılında Kafkas Cephesi'nde III. Ordu'ya Mensup 1869-1898 Doğumlu Askerler Üzerinde Yapılan Ankete Göre Askerlerin Aile Yapısı ile İlgili Bazı Bilgiler
Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 2013
Koleksiyon özeti
1917'de Kafkas Cephesi'ndeki 3. Ordu askerlerine uygulanan aile yapısı anketini inceleyen makale.
Makale, Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas (Doğu) Cephesi'nde görev yapan 3. Ordu'ya mensup, 1869-1898 doğumlu (19-48 yaş) askerlere 1917'de uygulanan 33 soruluk anketi tanıtmakta ve verileri medeni durum, çocuk sayısı gibi dokuz ana başlık altında tasnif etmektedir. Çalışma, Osmanlı askerinin aile yapısına ilişkin sosyal tarih verileri sunar ve cephedeki insan kaybının ağırlığına değinir. Kafkas İslam Ordusu ile doğrudan ilgili olmayıp, 1918 harekâtından önceki Osmanlı Kafkas Cephesi ordusunun insan kaynağı ve toplumsal profiline dair arka plan sağlar.
Kaynağın kendi özeti
Osmanlı Devletinin Birinci Dünya Savaşına girmesiyle açılan ilk cephe olma özelliğine sahip olan Kafkas (Doğu) Cephesi oldukça yıpratıcı muharebelere sahne olmuştur. 1914 yılı Aralık ayı içinde başlayan çarpışmalar sonucunda binlerce Türk askeri ya çarpışmalarda ya aşırı soğuklar nedeniyle donarak şehit olmuş ya da yaralı veya hasta olarak savaş dışı kalmıştır. 1917 yılında 3. Orduya mensup askerlerden 1869-1898 yılları arasında doğan yani 19-48 yaş aralığındaki askerlere, aile yapılarını içeren bir anket uygulanmıştır. Bu anketler bir çizelge halinde hazırlanmıştır. Çizelgenin sol sütununda otuz üç adet soru bulunmaktadır. Ankette yer alan soruları genel olarak dokuz ana başlıkta, ancak özel olarak ise daha fazla alt başlıkta tasniflendirebilmek mümkündür. Buna göre, söz konusu anketteki soruların birinci ana başlığı, askerlerin medeni durumları ile ilgilidir. Bu ana başlığın altında, askerlerin evli olup olmadıkları, evli olanların kaç evli oldukları, eşlerinin vefat edip etmedikleri ve boşanmış olup olmadıkları sorularına cevap aranmıştır. İkinci ana başlık, 15-35 yaş ara- lığında çocukları olan askerlerin belirlenmesine çalışılan bir başlıktır. Bu ana başlığın alt başlıklarında ise yukarıda belirtilen yaş aralığındaki çocuklara sahip askerlerin oranları ayrı ayrı tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü ana başlık altında hayatta olan çocuk sahibi askerler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu ana başlığın altında çocuk sahibi askerlerin birden dörde ve daha fazlasına sahip olup olmadıkları ve bunların oranının ayrı ayrı tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Ankete dahil edilen askerlere ait formlarda geçen vilayetlerin bazıları şunlardır: Sivas, Ankara, Erzurum, Samsun, Trabzon, Konya, Adana, Kayseri, İzmir, Giresun, Ordu, Tokat, Amasya, Van, Diyarbakır, Halep, Kastamonu, Bursa, Harput (Elazığ), İstanbul, Musul, Edirne, Bitlis, Kayseri, Adana vd. Anketlerde vilayet adı verilmeden direk geçen kazaların çoğu Karadeniz bölgesindendir. Kazaların bazıları şunlardır: Fatsa, Ünye, Çarşamba, Tirebolu, Of, Hopa, Erbaa, Vakfıkebir, Alucra, İskilip, Develi, Zile, İspir, Akçaabat vd.
Dizin
- Yerler
- Kafkasya
- Birlikler ve kurumlar
- Osmanlı 3. Ordusu
- Olaylar
- Birinci Dünya Savaşı