Osmanlı-Rus Savaşı Bağlamında Doğu Karadeniz’de Kadın Faaliyetleri
Semiha Nurdan · Kulliye, 2023
Koleksiyon özeti
Birinci Dünya Savaşı'nda Rus işgali altındaki Doğu Karadeniz'de kadınların cephe ve cephe gerisi faaliyetlerini ATASE belgeleriyle inceleyen makale.
Semiha Nurdan'ın Kulliye dergisinde yayımlanan makalesi, 1916-1918 arasında Rus ablukası ve işgali altındaki Doğu Karadeniz'de kadınların rolünü ele alıyor; cephede çarpışan ve cephe gerisinde hastabakıcılık, terzilik, aşçılık gibi hizmetler veren Türk kadınları ile işgal kuvvetlerinin yanında yer alan gayrimüslim kadınların faaliyetleri ATASE evrakı üzerinden değerlendiriliyor. Çalışma, Osmanlı-Rus savaşının Kafkas Cephesi bağlamına ve 1918'e uzanan işgal dönemine ışık tutuyor. Ancak Kafkas İslam Ordusu, Bakü harekâtı veya Azerbaycan 1918 konularıyla doğrudan bir bağlantı içermiyor; koleksiyonda yalnızca genel cephe arka planı sağlayan bir kenar kaynak olarak yer alır.
Kaynağın kendi özeti
Birinci Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesinin düşmesi üzerine Ruslar karadan ve denizden Doğu Karadeniz bölgesini abluka altına almıştır. 1916-1918 yılları arasında bölge halkı büyük acılar yaşamıştır. Bu acıların başında bölge ahalisinin kendi topraklarında muhacir durumuna düşmesi ve zorunlu göç gelmektedir. Bu çalışma kapsamında, Doğu Karadeniz’de Rus işgali sırasında bölgedeki kadın faaliyetleri incelenmiştir. Doğu Karadeniz’de savaş yıllarında cephede ve cephe gerisinde hizmet veren Türk kadınları iki kategoride değerlendirilmiştir. Birincisi cephede düşmana karşı bizzat omuz omuza savaşan kadınlardır. İkincisi cephe gerisinde cephane fabrikalarında veya geri hizmet sınıfında hastabakıcılık, terzilik, aşçılık gibi hizmet veren kadınlarıdır. Bu kadınların faaliyetleri ATASE evrakları üzerinde yapılan çalışma neticesinde belgeleriyle birlikte ortaya konulmuştur. Bu istilayı fırsat bilip işgal kuvvetleri yanında yer alan ve onlara hizmet eden Gayrımüslim kadınlar vardır. Bu evraklardan edinilen bilgiler ışığında bölgede zararlı faaliyetlerde bulunan ecnebi kadınların faaliyetleri incelenmiştir. Doğu Karadeniz bölgesinde yaşayan veya İstanbul’dan bu bölgeye sevk edilen Ermeni ve Rum kadınların başta casusluk faaliyetleri olmak üzere birçok zararlı faaliyette bulunduklarını tespit ettik. Kadınların bu faaliyetleri devlet tarafından yakından takip edilmiş ve Türk askerinin zarar görmemesi için tahriratlar yayınlanmıştır.
Dizin
- Kişiler
- Semiha Nurdan
- Yerler
- Doğu Karadenizİstanbul
- Birlikler ve kurumlar
- ATASE Arşivi
Kaynağın anahtar kelimeleri
"Doğu Karadeniz" · "Ermeni" · "Rum."] · "Türk kadını" · Armenian · Doğu Karadeniz · Eastern Black Sea · Ermeni · Greek · Osmanlı Rus Savaşı · Ottoman Russian War · Rum · Turkish woman · Türk kadını · ["Osmanlı Rus Savaşı"