Sarıkamış’ta Ermeni Olayları
Muammer Demirel · Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2010
Koleksiyon özeti
Sarıkamış bölgesinde 1878-1920 arasında yaşanan Ermeni-Müslüman çatışmalarını Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak inceleyen akademik makale.
Muammer Demirel'in 2010 tarihli makalesi, 1878 Berlin Antlaşması ile Rusya'ya bırakılan Sarıkamış'ın 1920'ye kadarki dönemini, Ermeni komitecilerin sınır geçişlerini, Birinci Dünya Savaşı'ndaki Sarıkamış çarpışmalarını ve sonrasında Müslüman halka yönelik olayları Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak ele alır. Yazar, 1918'de Osmanlı Ordusu'nun bölgeyi kurtardığını, 1919'da İngilizlerin bölgeyi Ermeni kuvvetlerine bıraktığını ve nihai kurtuluşun 29 Eylül 1920'de gerçekleştiğini aktarır; beş binin üzerinde Müslümanın öldürüldüğü nitelemesi kaynağa aittir. Koleksiyon açısından, 1918 Kafkas cephesinde Osmanlı ilerleyişinin kuzeydoğu Anadolu ayağına ve Kafkas İslam Ordusu'nun oluştuğu genel bağlama arka plan sağlar.
Kaynağın kendi özeti
Sarıkamış 1878 Berlin Antlaşması ile Rusya’ya bırakılmıştır. Sarıkamış’ın 1920 yılına kadar 42 yıl Kars’la birlikte esaret altında kalmıştır. Kafkasya’da örgütlenen Ermeni komiteciler Osmanlı vilayetlerinde olay çıkarmak üzere sınırı geçmişlerdir. Bu geçişlerde kullanılan güzergâhlardan biri de Sarıkamış bölgesi idi. Birinci Dünya Savaşı’nda Sarıkamış çarpışmalarında Rus Ordusu’nda bulunan gönüllü Ermeni alayları, Türk birliklerine karşı amansız bir şekilde savaşmışlardır. Savaş kaybedilince de Ermeni çeteleri Müslüman halka karşı mezalim ve katliama giriştiler. 1918’de Osmanlı Ordusu tarafından kurtarılan Sarıkamış, 1919 yılında İngilizler tarafından Ermeni kuvvetlerinin eline verilmiştir. Sarıkamış bölgesi Müslüman halkı en acı günlerini 29 Eylül 1920 son kurtuluşa kadar yaşamıştır. Bu dönemde Sarıkamış ve köylerinde Ermeni çeteler adeta taş taş üzerinde koymamışlardır. Ermeni çeteler beş bininin üzerinde Müslüman katletmişlerdir. Katliam ve mezalimler Osmanlı arşiv belgeleri ile izah edilmeye çalışıldı.
Dizin
- Kişiler
- Muammer Demirel
- Birlikler ve kurumlar
- Osmanlı OrdusuRus Ordusu
Kaynağın anahtar kelimeleri
Ermeni çeteler · Müslümanlar · Sarıkamış · Türk ordusu · katliam · mezalim