Sarıkamış’ta Ermeni Olayları
Muammer Demirel · Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2010
Kolleksiya xülasəsi
Sarıqamış bölgəsində 1878-1920-ci illərdə baş vermiş erməni-müsəlman qarşıdurmalarını Osmanlı arxiv sənədləri əsasında araşdıran akademik məqalə.
Muammer Dəmirəlin 2010-cu il tarixli məqaləsi 1878 Berlin Müqaviləsi ilə Rusiyaya verilən Sarıqamışın 1920-ci ilə qədərki dövrünü, erməni komitəçilərinin sərhəd keçidlərini, Birinci Dünya Müharibəsindəki Sarıqamış döyüşlərini və sonrakı hadisələri Osmanlı arxiv sənədləri əsasında araşdırır. Müəllif 1918-ci ildə Osmanlı Ordusunun bölgəni azad etdiyini, 1919-cu ildə ingilislərin bölgəni erməni qüvvələrinə verdiyini və son azadlığın 29 sentyabr 1920-ci ildə baş verdiyini yazır; beş mindən çox müsəlmanın öldürülməsi ifadəsi mənbəyə aiddir. Kolleksiya baxımından mətn 1918-ci ildə Qafqaz cəbhəsindəki Osmanlı irəliləyişinə və Qafqaz İslam Ordusunun formalaşdığı ümumi konteksə fon verir.
Mənbənin öz xülasəsi
Sarıkamış 1878 Berlin Antlaşması ile Rusya’ya bırakılmıştır. Sarıkamış’ın 1920 yılına kadar 42 yıl Kars’la birlikte esaret altında kalmıştır. Kafkasya’da örgütlenen Ermeni komiteciler Osmanlı vilayetlerinde olay çıkarmak üzere sınırı geçmişlerdir. Bu geçişlerde kullanılan güzergâhlardan biri de Sarıkamış bölgesi idi. Birinci Dünya Savaşı’nda Sarıkamış çarpışmalarında Rus Ordusu’nda bulunan gönüllü Ermeni alayları, Türk birliklerine karşı amansız bir şekilde savaşmışlardır. Savaş kaybedilince de Ermeni çeteleri Müslüman halka karşı mezalim ve katliama giriştiler. 1918’de Osmanlı Ordusu tarafından kurtarılan Sarıkamış, 1919 yılında İngilizler tarafından Ermeni kuvvetlerinin eline verilmiştir. Sarıkamış bölgesi Müslüman halkı en acı günlerini 29 Eylül 1920 son kurtuluşa kadar yaşamıştır. Bu dönemde Sarıkamış ve köylerinde Ermeni çeteler adeta taş taş üzerinde koymamışlardır. Ermeni çeteler beş bininin üzerinde Müslüman katletmişlerdir. Katliam ve mezalimler Osmanlı arşiv belgeleri ile izah edilmeye çalışıldı.
İndeks
- Şəxslər
- Muammer Demirel
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı OrdusuRus Ordusu
Mənbənin açar sözləri
Ermeni çeteler · Müslümanlar · Sarıkamış · Türk ordusu · katliam · mezalim