Bakü’nün Kurtuluşuyla İlgili İstanbul Gazetelerinde Yayımlanan Asparagas bir Haberin Değerlendirilmesi
Gıyas Şüküroğlu · Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), 2022
Koleksiyon özeti
İstanbul gazetelerinin 14-15 Ağustos 1918'de Bakü'nün kurtarıldığına dair yayımladığı asılsız haberin kaynağı.
Gıyas Şüküroğlu'nun makalesi, İstanbul'un önde gelen gazetelerinin 14-15 Ağustos 1918 sayılarında Bakü'nün Bolşevik tahakkümünden kurtarıldığına dair yayımladığı haberin nasıl ortaya çıktığını gazete haberleri, köşe yazıları ve arşiv belgelerini karşılaştırarak çözer. 13 Ağustos'ta İstanbul'a gelen Kafkasyalı bir şahsa atfedilen sözlerin müjde olarak yansıdığı ve haberin 5 Ağustos 1918'deki başarısız Birinci Bakü Taarruzu'ndan kaynaklandığı; yanılgının Kafkasya ile haberleşmenin zorluğundan doğduğu ortaya konur.
Kaynağın kendi özeti
Bu makalenin araştırma konusu, İstanbul’un önde gelen gazetelerinin 14-15 Ağustos 1918 tarihlerindeki sayılarında yayımlanan Bakü’nün Bolşevik tahakkümünden kurtarıldığıyla ilgili bir haber ve aynı haber üzerine yapılan değerlendirmelerdir. Haberin nasıl ve hangi koşullarda ortaya çıktığı ve İstanbul gazetelerinin sayfalarına nasıl yansıdığı gibi hususlar, konunun araştırma problematiğini teşkil eder. Konuyla ilgili gazete haberleri, köşe yazıları ve birkaç arşiv belgesindeki kayıtların karşılaştırmalı yöntemle irdelenmesi sonucunda sorunun kaynağı tespit edilmiştir. Araştırma sonunda ulaşılan bilimsel bulgulara göre 13 Ağustos 1918’de İstanbul’a seyahat eden Kafkasyalı bir şahsa atfedilen sözler, İstanbul gazetelerinin sonraki günkü sayılarına müjdeli haber olarak yansımıştır. Askerî mekanizmanın iç haberleşmesinden sonra gazetelerdeki haberin 5 Ağustos 1918 tarihli ilk Bakü taarruzundan dolayı ortaya çıktığı anlaşılmıştır. Taarruzun başarısız sonucu, İstanbul gazetelerinin sayfalarına zafer olarak yansımıştır. Bu yanılgı, Kafkasya ile haberleşme olanaklarının zorluğu ve sınırlı oluşuyla doğrudan alakalı olmuştur. Günümüzde Bakü’nün 15 Eylül 1918’de kurtarıldığı çok iyi bilinen bir vakadır. Bu tarihten bir ay önce gazetelerde yayımlanan haberinin etkileri ve yankıları ise İstanbul kamuoyunun Bakü meselesine verdiği önemin ve şehrin kurtuluşunun sabırsızlıkla beklendiğinin açıkça göstergesidir.
Dizin
- Kişiler
- Gıyas Şüküroğlu
- Birlikler ve kurumlar
- Kafkas İslam Ordusu
Kaynağın anahtar kelimeleri
Asparagas Haber. · Azerbaycan Cumhuriyeti · Bakü Harekâtı · Bakü Operasyonu · Caucasia · Kafkas İslam Ordusu · Kafkasya · Late Modern Ottoman History · The Baku Operation · The Caucasus-Islam Army · The Newspapers of Istanbul · The Republic of Azerbaijan · Yakınçağ Osmanlı Tarihi · İstanbul Gazeteleri · İstanbul gazeteleri