MakaleAçık erişimaskerî harekâtsiyasi tarihdiplomasitarihyazımı

Birinci Dünya Savaşı’na Giriş Süreci, Doğu (Kafkas) Cephesi: Köprüköy Ve Azap Muharebeleri

Turkish Studies - Historical Analysis, 2020

Koleksiyon özeti

Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na giriş süreci ile Doğu (Kafkas) Cephesi'nin ilk çarpışmaları olan Köprüköy ve Azap muharebelerini inceleyen akademik makale.

Turkish Studies - Historical Analysis dergisinde 2020'de yayımlanan bu Türkçe makale, İngiltere'ye ısmarlanan savaş gemilerine el konulması, Goeben ve Breslau'nun Osmanlı donanmasına katılması ve 29 Ekim 1914 Karadeniz baskınıyla savaşa fiilen girilmesi sürecini ele alır. Ardından Doğu (Kafkas) Cephesi'nin başlangıç muharebeleri sayılan Köprüköy ve Azap çarpışmaları ile Enver Paşa'nın kış harekâtı tartışmaları incelenir. Koleksiyonla bağı doğrudan değildir; 1918 Kafkas İslam Ordusu harekâtının arka planını oluşturan Kafkas Cephesi'nin 1914'teki açılışını anlaması bakımından bağlamsal değer taşır.

Kaynağın kendi özeti

Bu çalışmada, Enver Paşa’nın Osmanlı Devleti’ni Birinci Dünya Savaşı’na nasıl soktuğu ve Birinci Dünya Savaşı’nda coğrafi olarak en büyük cephe özelliğine sahip olan Doğu (Kafkas) harekatının başlangıç muharebeleri olarak kabul edilen Köprüköy ve Azap Muharebeleri incelenmiştir. İngiltere’ye ısmarlanan ve parası peşin olarak ödenen iki savaş gemisi, Dünya Harbi’nin çıkacağının anlaşılması ile İngiliz Donanma Bakanı Winston Churcill’in girişimleri ile Osmanlı Devleti’ne verilmedi. Bu olay Osmanlı Devleti’ni Üçlü İtilaf’tan uzaklaştıran ve Almanya’ya yaklaştıran en önemli hadise oldu. Osmanlı Devleti, İngiltere’ye Almanya’dan gelen Goeben ve Breslau zırhlı gemilerinin satın aldığını bildirdi. Böylece, çağın en modern gemilerinden sayılan bu iki gemi, Osmanlı Deniz Kuvvetlerinin envanterine dahil edildi. İçinde Goeben zırhlısı ve Breslau kruvazörünün bulunduğu Osmanlı Donanma gücü, Alman Amiral Suşon’un emrinde 29 Ekim 1914 tarihinde Sivastapol, Odesa, Novarosiski ve Kofe deniz üslerini bombardımana tuttu. Bu girişim ile Osmanlı Devleti ile Rusya fiilen savaşa girmiş oldular. Enver Paşa’yı bu savaşa geç girilmesi ve Doğu (Kafkas) Cephesi’nde bir kış harekatının yapılmaması konusunda Kazım Karabekir Paşa, Hasan İzzet Paşa, Liman Von Sanders Paşa, 3. Ordu Komutanı Hasan İzzet Paşa gibi ünlü komutanlar uyarmışlardır. Fakat Enver Paşa bu önemli tavsiyeleri gözönüne almamıştır. Onbeş gün devam eden Köprüköy ve Azap Muharebeleri Rus kuvvetleri ile yapılmış ve bu muharebelerde kısmi başarılar elde edilmekle birlikte kesin olarak düşman yenilmemiştir.