Dağıstan Tarihinin Türk Tarihi ile İlişkisi ve Dağıstan’ın Türkiye İçin Önemi
Mehmet Uyar · Türk Dünyası Araştırmaları, 2018
Koleksiyon özeti
Dağıstan'ın tarihi, coğrafi ve stratejik özelliklerini Türk tarihiyle ilişkisi bağlamında inceleyen ve 1918 Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti dönemine de değinen makale.
Mehmet Uyar'ın Türk Dünyası Araştırmaları'nda yayımlanan bu makalesi, Dağıstan'ın tarihi, coğrafi, stratejik, ekonomik ve sosyal özelliklerini ele alarak bölgenin Türk tarihiyle bağını ortaya koymayı amaçlar. Metin, 11 Mayıs 1918'de ilan edilen ve Osmanlı Devleti tarafından tanınan Birleşik Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'ne, Mondros Mütarekesi sonrası Osmanlı ordusunun Kafkasya'dan çekilmesine ve ardından gelen Bolşevik işgaline değinir. Koleksiyon açısından, Kafkas İslam Ordusu'nun 1918'de faaliyet gösterdiği Kuzey Kafkasya cephesinin siyasi arka planına dolaylı bağlam sağlar.
Kaynağın kendi özeti
Dağıstan ve Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti (Birleşik Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti) 11 Mayıs 1918’de ilan edilmiştir. Bu cumhuriyet Osmanlı Devleti tarafından tanınmıştır. 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi’ni müteakip Osmanlı Ordusu Kafkasya’dan çekilmiştir. Dağıstanlılar önce Çarlık Rusya ile ardından Bolşeviklerle savaşmışlardır. Kızıl Ordu’nun Dağıstan’ı işgal etmesiyle 20 Ocak 1921’de Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne tabi Dağıstan Sovyet Cumhuriyeti kurulmuştur. Sovyetler döneminde Hasavyurt, Kızlar ve Acıgöl bölgelerinin Dağıstan’a dâhil edilmesi ve 1991’de Sovyetlerin dağılması sonrası yapılan yeni düzenlemelerle Dağıstan bugünkü şeklini almıştır. Biz bu makalede Dağıstan’ın tarihi, coğrafi, stratejik, ekonomik ve sos¬yal özelliklerini açıklayarak, Dağıstan’ın Türk tarihi ile ilgisini ortaya koymaya çalışacağız. Dünyanın hem etnik hem dil yönünden en karışık bölgesi olan Kaf¬kasya ve Kafkasya’nın en karışık bölgesi olan Dağıstan tarihini anlayabilmek için konuyu üç alt başlık altında değerlendireceğiz. Dağıstan hakkında genel bir bilgi verildikten sonra, birinci bölümde 1917’deki bağımsızlık girişimine kadar ki olan kısım, ikinci bölümde 1991’de Sovyetlerin dağılması sonucu kurulan Rusya Federasyonu’na tabi Dağıstan Cumhuriyeti’ne kadar olan kısım, üçüncü bölümde ise 1991’den günümüze kadar olan kısım incelenecektir. Son bölümde Dağıstan hakkındaki sorunlara değinilecektir. Sonuç olarak Dağıstan’ın Türk tarihi ile ilgisi ve Türkiye için Dağıstan’ın önemi ortaya konacaktır.
Dizin
- Kişiler
- Mehmet Uyar
- Birlikler ve kurumlar
- Kuzey Kafkasya CumhuriyetiOsmanlı OrdusuKızıl OrduDağıstan Sovyet Cumhuriyeti
Kaynağın anahtar kelimeleri
Avarlar · Dağıstan · International Relations · Kumuklar · Kuzey Kafkasya · Rusya · Türk Tarihi · Uluslararası İlişkiler