Dağıstan Tarihinin Türk Tarihi ile İlişkisi ve Dağıstan’ın Türkiye İçin Önemi
Mehmet Uyar · Türk Dünyası Araştırmaları, 2018
Kolleksiya xülasəsi
Dağıstanın tarixi, coğrafi və strateji xüsusiyyətlərini Türk tarixi ilə əlaqəsi kontekstində araşdıran, 1918 Şimali Qafqaz Cümhuriyyəti dövrünə də toxunan məqalə.
Mehmet Uyarın "Türk Dünyası Araştırmaları"nda dərc olunan bu məqaləsi Dağıstanın tarixi, coğrafi, strateji, iqtisadi və sosial xüsusiyyətlərini araşdıraraq bölgənin Türk tarixi ilə bağlılığını göstərməyi hədəfləyir. Mətn 11 May 1918-də elan olunan və Osmanlı Dövləti tərəfindən tanınan Birləşmiş Şimali Qafqaz Cümhuriyyətinə, Mondros Mütarekəsindən sonra Osmanlı ordusunun Qafqazdan çəkilməsinə və sonrakı bolşevik işğalına toxunur. Kolleksiya baxımından Qafqaz İslam Ordusunun 1918-də fəaliyyət göstərdiyi Şimali Qafqaz istiqamətinin siyasi fonunu dolayı şəkildə tamamlayır.
Mənbənin öz xülasəsi
Dağıstan ve Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti (Birleşik Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti) 11 Mayıs 1918’de ilan edilmiştir. Bu cumhuriyet Osmanlı Devleti tarafından tanınmıştır. 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi’ni müteakip Osmanlı Ordusu Kafkasya’dan çekilmiştir. Dağıstanlılar önce Çarlık Rusya ile ardından Bolşeviklerle savaşmışlardır. Kızıl Ordu’nun Dağıstan’ı işgal etmesiyle 20 Ocak 1921’de Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne tabi Dağıstan Sovyet Cumhuriyeti kurulmuştur. Sovyetler döneminde Hasavyurt, Kızlar ve Acıgöl bölgelerinin Dağıstan’a dâhil edilmesi ve 1991’de Sovyetlerin dağılması sonrası yapılan yeni düzenlemelerle Dağıstan bugünkü şeklini almıştır. Biz bu makalede Dağıstan’ın tarihi, coğrafi, stratejik, ekonomik ve sos¬yal özelliklerini açıklayarak, Dağıstan’ın Türk tarihi ile ilgisini ortaya koymaya çalışacağız. Dünyanın hem etnik hem dil yönünden en karışık bölgesi olan Kaf¬kasya ve Kafkasya’nın en karışık bölgesi olan Dağıstan tarihini anlayabilmek için konuyu üç alt başlık altında değerlendireceğiz. Dağıstan hakkında genel bir bilgi verildikten sonra, birinci bölümde 1917’deki bağımsızlık girişimine kadar ki olan kısım, ikinci bölümde 1991’de Sovyetlerin dağılması sonucu kurulan Rusya Federasyonu’na tabi Dağıstan Cumhuriyeti’ne kadar olan kısım, üçüncü bölümde ise 1991’den günümüze kadar olan kısım incelenecektir. Son bölümde Dağıstan hakkındaki sorunlara değinilecektir. Sonuç olarak Dağıstan’ın Türk tarihi ile ilgisi ve Türkiye için Dağıstan’ın önemi ortaya konacaktır.
İndeks
- Şəxslər
- Mehmet Uyar
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Kuzey Kafkasya CumhuriyetiOsmanlı OrdusuKızıl OrduDağıstan Sovyet Cumhuriyeti
Mənbənin açar sözləri
Avarlar · Dağıstan · International Relations · Kumuklar · Kuzey Kafkasya · Rusya · Türk Tarihi · Uluslararası İlişkiler