Türk ve İngiliz basınına göre Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlık mücadelesi (1918-1920)
S. Tuhan Aydın · İstanbul Üniversitesi, 2021
Collection summary
The Azerbaijan Republic's struggle for independence (1918-1920) according to the Turkish and British press.
This 2021 thesis from Istanbul University examines Azerbaijan's path to independence from the 1917 Bolshevik Revolution to the Bolshevik occupation of April 1920 through the Turkish and British press and from an international relations perspective. It covers the liberation of Baku on 15 September 1918 by the Caucasus Islamic Army under Nuri Pasha, the campaign's progress amid the interventionist stances of Germany, Britain and the Bolsheviks, and the new period that began with the Ottoman withdrawal after the Armistice of Mudros. It offers a comparative, press-based view.
The source's own abstract
1917 Bolşevik İhtilali ile birlikte Kafkasya milletleri bağımsızlık sürecine girmiştir. Bu dönemde Azerbaycan Türkleri de 28 Mayıs 1918'de bağımsızlıklarını ilan etmiştir. Bağımsızlığın kazanılması sürecinde askeri ve siyasi olarak en büyük destekçisi Osmanlı Devleti olmuştur. Bolşeviklerin, Bakü Sovyeti aracılığıyla bölgede hakimiyet kurma girişimleri Osmanlı Devleti'nin desteğiyle engellenmiştir. Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu 15 Eylül 1918'de Bakü'yü kurtarmıştır. Ancak bu harekat Osmanlı Devleti'nin müttefiki konumundaki Almanya, sömürge yollarını korumaya çalışan İngiltere ve Bolşeviklerin müdahaleci faaliyetleri altında ilerlemiştir. Bu çalışmamızda, Nisan 1920 Bolşevik işgaline kadar Azerbaycan'ın bağımsızlık süreci uluslararası ilişkiler göz önünde bulundurularak ele alınacaktır. Uluslararası perspektiften hareketle dönemin gelişmeleri Türk ve İngiliz basını ışığında değerlendirilecektir.Azerbaycan, Kafkas İslam Ordusu'nun Bakü harekatı ile askeri ve siyasi olarak büyük bir başarı elde etmiştir. Ancak Mondros Mütarekesi'nin şartları gereği Osmanlı Devleti'nin Kafkasya'dan çekilmesiyle Azerbaycan'da yeni bir dönem başlamıştır. Almanya da mağlup devletler arasında yer alarak bölgedeki etkinliğini kaybetmiştir. Rusya'da ise Çarlık yanlısı generaller müttefiklerin desteğiyle hakimiyet kurmaya çalışmıştır. Bu şartlar altında Kasım 1918'de İngilizler, müttefikler adına asayiş ve düzeni sağlamak adına Bakü'ye gelmiştir. İngiltere, Paris Barış Konferansı'nı göz önünde bulundurarak Azerbaycan Hükümeti'nin siyasi faaliyetlerine müdahale etmemiştir. Ancak bölgenin ekonomik kaynaklarından kendi çıkarları adına faydalanmıştır. Aynı zamanda Çarlık rejimi yanlısı General Denikin desteklenerek Bolşevizmin yayılması önlenmeye çalışılmıştır. İngiltere'nin hem Kafkasya'da hem Rusya'da aktif siyaseti düşünüldüğünde İngiliz basınına yansıyan haberler çalışmamız açısından oldukça faydalı olmuştur. İngiltere'nin bölgede faaliyetleri devam ederken, Azerbaycan hükümeti Paris Barış Konferansı'nda bağımsızlıklarının tanınması için mücadele etmiştir. Ocak 1920'de Bolşeviklerin gücünü artırmasıyla beraber müttefikler Azerbaycan'ın bağımsızlığını tanımıştır. Büyük bir siyasi başarı elde edilse de gittikçe güçlenen Sovyet Rusya 26 Nisan 1920'de Azerbaycan'ı işgal etmiştir.
Index
- People
- Nuri Paşa (Killigil)
- Places
- BaküAzerbaycan
- Units and institutions
- Kafkas İslam OrdusuBakü SovyetiAzerbaycan Halk Cumhuriyeti
The source's keywords
Anahtar Kelime: Azerbaycan = Azerbaijan · Azerbaycan Halk Cumhuriyeti = People's Republic of Azerbaijan · Basın = Press · Bağımsızlık = Independence · Bağımsızlık mücadelesi = Struggle for independence · Bolşevik Devrimi = Bolshevik Revolution · Gazeteler = Newspapers · Rus-Azerbaycan ilişkileri = Russian-Azerbaijan relations · Türk basını = Turkish press · İngiliz basını = British press