ArticleOpen accesspresspolitical historydiplomacyhistoriography

Osmanlı Basınında Cihad-ı Ekber: İran Örneği

Tuncay Öğün · Journal of Turkology, 2018

Collection summary

A scholarly article examining how the Ottoman press waged jihad (Cihad-ı Ekber) propaganda directed at Iran during the First World War.

Tuncay Öğün's article in the Journal of Turkology analyses how the Ottoman government used the proclamation of jihad (Cihad-ı Ekber) at the outset of the First World War to mobilise Muslims in the Caucasus, Turkestan, Iran, Afghanistan and India, focusing on propaganda in the Istanbul press. It shows that Iran, under British and Russian influence since 1907, was seen as a bridgehead, that Ottoman troops entering Iranian Azerbaijan were presented as liberators, and that fatwas by Ja'fari ulema were publicised to win Shi'i support. For this collection it serves as background on the ideological and propaganda framework behind Ottoman eastward policy rather than on the 1918 Caucasus Islamic Army operations themselves.

The source's own abstract

1. Dünya Savaşı’na katıldıktan hemen sonra Cihad-ı Ekber ilan eden Osmanlıyönetimi Kafkasya, Türkistan, İran, Afganistan ve Hindistan Müslümanlarınıayaklandırarak üstünlüğü ele geçirmek istiyordu. 1907’den beri fiilenİngiltere ve Rusya’nın kontrolünde bulunan İran coğrafyası bu büyük planınköprübaşı olarak görülüyordu. Bu yüzden adı geçen ülkelerin İran’dakietkinliğine son vererek İran halkını onlara karşı harekete geçirmek için büyükçaba gösteriliyordu. Casusluk ve çete faaliyetlerini de içinde barındıran buçabaların propaganda ayağını Osmanlı basını, özellikle de İstanbul gazetelerioluşturuyordu. Hükümetin direktifleri doğrultusunda yayın yapan gazeteler, İranhükümetini ve halkını Rusya ve İngiltere’ye karşı Osmanlıların yanında savaşasokmaya çalışıyor, Rus kuvvetlerine karşı yürütülen operasyon kapsamında İranAzerbaycan’ına giren Türk birliklerinin kurtarıcı sıfatıyla orada bulunduklarınıbildirerek İran halkının güvenini ve desteğini kazanmayı amaçlıyordu. HalifeSultan’ın Cihad-ı Ekber çağrısına destek veren Caferî ulemasının fetvalarınıyayınlayarak nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan İran Şiîlerini Sünnî Kürtaşiretleriyle birlikte Osmanlılara katılmaya ikna etmek istiyordu. Bu çalışma,dönemin ana kaynakları arasında yer alan Osmanlı basının söz konusuyayınlarını analiz etmeyi amaçlamaktadır.