MəqaləAçıq girişxatirəhərbi əməliyyatbioqrafiyatarixşünaslıq

İhtiyat Zâbiti Münim Mustafa’nın Harp Hatıraları, Kanal Seferi’nden Çanakkale’ye

Barış Kılıç · Tarih Kritik Dergisi, 2019

Kolleksiya xülasəsi

Ehtiyat zabiti Münim Mustafanın Kanal, Çanaqqala və Qafqaz cəbhələrindəki xidmətini əks etdirən müharibə xatirələrini təqdim edən türkcə məqalə.

Barış Kılıcın "Tarih Kritik" jurnalında (2019) dərc olunmuş bu məqaləsi Birinci Dünya Müharibəsi illərində Hərbiyyədə yetişən ehtiyat zabiti Münim Mustafanın müasir türkcəyə çevrilmiş müharibə xatirələrini təqdim edir. Yazı Osmanlı dövlətinin müharibəyə qoşulması və səfərbərliyi çərçivə kimi verdikdən sonra xatirələrin Kanal və Çanaqqala əməliyyatlarına dair məzmununa yönəlir. Kolleksiya baxımından əlaqəsi dolayıdır: Qafqaz cəbhəsində xidmətdən bəhs olunsa da, Qafqaz İslam Ordusu və 1918 Azərbaycan əməliyyatı barədə birbaşa məlumat yoxdur.

Mənbənin öz xülasəsi

Birinci Dünya Savaşı, Dünya ve Türk tarihi açısından en önemli dönüm noktalarından birisidir. 28Haziran 1914 tarihinde Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip’in Avusturya Macaristan veliaht prensi ve eşinibir suikast ile öldürmesi, dünyanın kaderini değiştirecek başlangıçlara yol açmıştır.Hâlihazırda kutuplaşan dünyada, yalnız kalmamak ve “hasta adam” yaklaşımını kabul etmemek adınaittifak görüşmeleri yürüten Osmanlı Devleti, sonunda 2 Ağustos 1914 yılında Almanya’nın da içindebulunduğu ittifak ile anlaşmıştır. Bu tarihten sonra seferberlik ilan ederek harbe hazırlıklarını arttıranOsmanlı Devleti’nde askerlik çağında olan tüm erkekler, vatan savunmasına çağrılmıştır. İşte bu esnadaihtiyat zabiti (yedek subay) eğitmek için, Harbiye’de teşkil edilen eğitim kuruluşlarında eğitim almış vedaha sonra Kanal, Çanakkale ve Kafkas cephelerinde görev almış bir ihtiyat zabitinin kendi kalemindenhatıratı, bu kitapta günümüz Türkçesine aslına sadık kalınarak çevrilmiştir.