Ermeni Terör Örgütü Taşnaksütyun’un 1918-1920 Yıllarında Güney Kafkasya ve Yukarı Karabağ’da Yaptığı Katliamlar
Turkish Studies (Elektronik), 2014
Kolleksiya xülasəsi
Mondros sonrası Osmanlı qoşunlarının geri çəkilməsindən sonra Cənubi Qafqaz və Yuxarı Qarabağda Daşnaksütyun və Andranikin dəstələrinin azərbaycanlılara qarşı törətdiyi qırğınları araşdıran türkcə məqalə.
Turkish Studies jurnalında 2014-cü ildə dərc olunmuş bu məqalə Mondros barışığından sonra Osmanlı qoşunlarının Bakı və Cənubi Qafqazdan çıxması, İtilaf dövlətlərinin bölgəni işğalı ilə yaranan vəziyyəti araşdırır. Müəllif general Tomsonun Zəngəzurun böyük hissəsini Andranikə verməsindən sonra Zəngəzur, Qarabağ və Gəncə istiqamətində baş verdiyi bildirilən hücumları kənd və itki statistikası ilə təqdim edir və bunları Daşnaksütyunun 'terror' fəaliyyəti kimi səciyyələndirir. Kolleksiya üçün dəyəri Qafqaz İslam Ordusunun bölgədən çıxmasından sonrakı şəraiti göstərməsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Osmanlı Devleti Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzaladıktan sonra anlaşma gereği Bakü ve Güney Kafkasya'dan çekilmek zorunda kaldı. Çekilen Osmanlı ordu birlikleri yerine İtilaf Devletleri Bakü ile beraber Güney Kafkasya'yı işgal etti. İtilaf devletleri güney Kafkasya komutanı General Tomson Azerbaycan toprağı olan Zengezur kazasının beşte dördünü Ermenilerin çete lideri Andronik'e verdi. Andronik Zengezur'u, Karabağ'ı ve Dağlık Karabağ'ın kuzeyinde bulunan Gence Vilayeti'ni de içine alacak şekilde, bu toprakları "Küçük Ermenistan" diye adlandırıyordu. Hedef olarak bu arazilerde yaşayan Azerbaycan halkına karşı terör faaliyetlerinde bulunup, bu toprakları Müslüman ve Türk insanından kendi fikrince temizleyerek topraklarına katmak istiyordu. Andronik, Tomson tarafından kendisine verilen bu toprakları karargah yaparak Güney Kafkasya ve Yukarı Karabağ topraklarında katliamlara başladı. Andronik, Balasan Ayrapetov, Arutyun Loğmanov, Usub Xaçıyev gibi çete başlarının da katıldığı katliamlar sadece Karabağ'ın Zengezur kazasında 115 köyün yakıp yıkılmasına 3.257 erkek, 2.276 kadın, 2.196 çocuğun öldürülmesine 1.060 erkeğin,794 kadının, 845 çocuğun yaralanmasına sebebiyet vermiş olup, 50.000'den fazla insanın göçebe durumuna düşmesine neden olmuşlardır. Elli binden fazla insan mülteci durumuna düşerek Azerbaycan'ın değişik köylerine sığınmak zorunda kalmıştır. Zengezur bölgesinde Andronik ve onun komutasındaki çetelerin uyguladığı faaliyetlerden dolayı bu vahşilikler Taşnaksütyun Terör örgütü çete başı Andronik, yardımcıları Şamil Şahnazorov, Amazasp, Ağa Bey Melik Oqancanov, Keşişler Ter-David, Terminasov ve diğerleri olarak bilinmektedir
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Taşnaksütyunİtilaf DevletleriOsmanlı Devleti
- Hadisələr
- Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918)