Birinci Dünya Savaşı Öncesi Dördüncü Ordu Cephesinde Siyasî Ortam
Tarih Okulu Dergisi, 2019
Koleksiyon özeti
Birinci Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı IV. Ordu cephesindeki (Suriye-Filistin-Hicaz) siyasi ortamı ve büyük güçlerin nüfuz çalışmalarını inceleyen akademik makale.
Tarih Okulu Dergisi'nde 2019'da yayımlanan bu Türkçe makale, Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na hazırlıksız girişini ve dört cepheden en genişi olan IV. Ordu cephesinin (Adana-Halep, Suriye, Beyrut, Hicaz, Lübnan, Kudüs, Zor ve Medine) siyasi ortamını ele alır. Kasım 1914'te Cemal Paşa'nın ordu komutanlığına tayini, Akabe Körfezi'nin İngilizlerin eline geçmesi ve İngiltere, Fransa, ABD ile Rusya'nın hilafet ile milliyetçilik ekseninde yürüttüğü siyasi-kültürel-iktisadi faaliyetler değerlendirilir. Kafkas İslam Ordusu ve 1918 Azerbaycan ile doğrudan bir bağlantı kurulmamakta, koleksiyona ancak genel Osmanlı savaş tarihi arka planı olarak katkı sunmaktadır.
Kaynağın kendi özeti
Osmanlı Devleti çok acele ile ve yeteri kadar hazırlık yapmadan Birinci Dünya Savaşı’nagirmeye karar vermiştir. Osmanlı Devleti, Kafkas Cephesi (Rus Cephesi), Irak Cephesi,Çanakkale Cephesi ve Filistin-Suriye Cephesi olmak üzere dört cephede savaşmıştır. Çokgeniş ve birden çok cephelere sahip olan bir devletin acele ile savaşa girmesi büyük birrisktir. Bu cephelerin en genişi, sınırları Adana Halep, Suriye, Beyrut, Hicaz vilâyetleriile Lübnan, Kudüs, Zor Mutasarrıflığı ve Medine Muhafızlığı’nı kapsayan IV. Orducephesidir. Bu cephenin ordu komutanlığına 19 Kasım 1914 tarihinde Cemal Paşa tayinedilmiştir. Henüz Cemal Paşa göreve başlamadan önce İngilizler Kasım 1914 tarihindeIV Ordu sınırları içinde bulunan Akabe Körfezi’ni bombalamaya başlamış ve 3 Kasım1914’de Akabe Körfezi İngilizlerin eline geçmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonunda IV.Ordu cephesi çökmüş ve Osmanlı Devleti mağlup olmuştur. Bu cephe sınırları içindeXIX. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Avrupa’nın büyük güçleri Osmanlı Devleti’nekarşı siyasi, askeri, kültürel, ticari ve ekonomik çalışmalarına başlamışlar ve büyükmesafe almışlardı. Makalede İngiltere, Fransa, Amerika, Rusya ve Yahudilerin hilafet,milliyetçilik, batıcılık, Arapçılık, bedevilik vb.gibi Osmanlı’ya karşı kullandıklarıtaktiklerini ve bunları nasıl planladıklarını görmekteyiz. Çok geniş bir alanı kaplayan IV.Ordu Komutanlığı üç başlık altında araştırılmış ve her bir başlık Birinci Dünya Savaşı’nınbaşlamasına kadar incelenmiş ve savaş yılları ele alınmamıştır.
Dizin
- Kişiler
- Cemal Paşa
- Birlikler ve kurumlar
- Osmanlı 4. Ordusu
- Olaylar
- Birinci Dünya Savaşı