Birinci Dünya Savaşı Öncesi Dördüncü Ordu Cephesinde Siyasî Ortam
Tarih Okulu Dergisi, 2019
Kolleksiya xülasəsi
Birinci Dünya Müharibəsi ərəfəsində Osmanlı IV Ordu cəbhəsindəki (Suriya-Fələstin-Hicaz) siyasi mühiti və böyük dövlətlərin nüfuz fəaliyyətini araşdıran akademik məqalə.
Tarih Okulu Dergisi'ndə 2019-cu ildə dərc olunan bu türkcə məqalə Osmanlı dövlətinin Birinci Dünya Müharibəsinə hazırlıqsız girməsini və dörd cəbhənin ən genişi olan IV Ordu cəbhəsinin (Adana-Hələb, Suriya, Beyrut, Hicaz, Livan, Qüds, Zor və Mədinə) siyasi mühitini araşdırır. Cəmal Paşanın 1914-cü ilin noyabrında ordu komandanı təyin edilməsi, Əqəbə körfəzinin ingilislərin əlinə keçməsi və İngiltərə, Fransa, ABŞ ilə Rusiyanın xilafət və millətçilik ətrafında apardığı siyasi-mədəni-iqtisadi fəaliyyət qiymətləndirilir. Qafqaz İslam Ordusu və 1918-ci il Azərbaycanla birbaşa əlaqə qurulmur; kolleksiyaya yalnız ümumi Osmanlı müharibə tarixi fonu kimi töhfə verir.
Mənbənin öz xülasəsi
Osmanlı Devleti çok acele ile ve yeteri kadar hazırlık yapmadan Birinci Dünya Savaşı’nagirmeye karar vermiştir. Osmanlı Devleti, Kafkas Cephesi (Rus Cephesi), Irak Cephesi,Çanakkale Cephesi ve Filistin-Suriye Cephesi olmak üzere dört cephede savaşmıştır. Çokgeniş ve birden çok cephelere sahip olan bir devletin acele ile savaşa girmesi büyük birrisktir. Bu cephelerin en genişi, sınırları Adana Halep, Suriye, Beyrut, Hicaz vilâyetleriile Lübnan, Kudüs, Zor Mutasarrıflığı ve Medine Muhafızlığı’nı kapsayan IV. Orducephesidir. Bu cephenin ordu komutanlığına 19 Kasım 1914 tarihinde Cemal Paşa tayinedilmiştir. Henüz Cemal Paşa göreve başlamadan önce İngilizler Kasım 1914 tarihindeIV Ordu sınırları içinde bulunan Akabe Körfezi’ni bombalamaya başlamış ve 3 Kasım1914’de Akabe Körfezi İngilizlerin eline geçmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonunda IV.Ordu cephesi çökmüş ve Osmanlı Devleti mağlup olmuştur. Bu cephe sınırları içindeXIX. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Avrupa’nın büyük güçleri Osmanlı Devleti’nekarşı siyasi, askeri, kültürel, ticari ve ekonomik çalışmalarına başlamışlar ve büyükmesafe almışlardı. Makalede İngiltere, Fransa, Amerika, Rusya ve Yahudilerin hilafet,milliyetçilik, batıcılık, Arapçılık, bedevilik vb.gibi Osmanlı’ya karşı kullandıklarıtaktiklerini ve bunları nasıl planladıklarını görmekteyiz. Çok geniş bir alanı kaplayan IV.Ordu Komutanlığı üç başlık altında araştırılmış ve her bir başlık Birinci Dünya Savaşı’nınbaşlamasına kadar incelenmiş ve savaş yılları ele alınmamıştır.
İndeks
- Şəxslər
- Cemal Paşa
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı 4. Ordusu
- Hadisələr
- Birinci Dünya Savaşı