Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bir Askerî Tabip: Abdulgaffar Songuç
Ümit Özkan · Tarih Araştırmaları Dergisi, 2026
Koleksiyon özeti
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan bir askerî tabip olan Abdulgaffar Songuç'un (Abdulgaffar Bey) mesleki ve askerî yaşamını arşiv belgelerine dayanarak inceleyen biyografik makale.
Ümit Özkan'ın Tarih Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan bu makalesi, 1885'te Kırım'da doğan ve 1910'da Mekteb-i Tıbbiye'den mezun olan askerî tabip Abdulgaffar Bey'in (Songuç) hayatını arşiv belgeleri ve süreli yayınlar ışığında ele alır. Çalışma, onun Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele dönemindeki hastane ve cephe görevlerini, 1923'teki istifasını ve 1940-1942 arasındaki ikinci askerlik dönemini izler. Anahtar kelimelerde Kafkas cephesinin yer alması, kaydı koleksiyonun 1918 Kafkas/askerî sağlık hizmetleri bağlamına dolaylı olarak bağlar.
Kaynağın kendi özeti
Askerî tabipler, Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki savaşlarda kritik roller üstlenmişlerdir. Bu tabiplerden biri olan Abdulgaffar Bey, 1885 yılında Kırım’da doğmuştur. Mekteb-i Tıbbiye’den 1910 yılında mezun olmasının ardından atandığı ilk görevinden itibaren, on iki yıl boyunca birçok hastanede çalışmıştır. Ancak faaliyetleri hakkında literatürde kayda değer çalışmalar bulunmamaktadır. Bu makalede, Abdulgaffar Bey’in faaliyetlerini, birinci elden kaynaklar ışığında ortaya koymak amaçlanmış; arşiv belgeleri ve süreli yayınlar gibi belgelerden yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı çalışmada, elde edilen belgeler Türkçeye çevrilerek yorumlanmıştır. Kaynaklardan; Abdulgaffar Bey’in gerek Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askerî bakımından karışıklık içinde olduğu yıllarda, gerek Birinci Dünya Savaşı’nda, gerekse Millî Mücadele Dönemi’nde başarılı çalışmalar yaptığı anlaşılmıştır. Buna rağmen 25 Kasım 1923 tarihinde kendi isteğiyle görevinden istifa etmiştir. On altı yıla yakın sürdürdüğü sivil hayatının ardından 27 Haziran 1940 tarihinde yeniden silahaltına alınmış; 20 Mayıs 1942 tarihinde ise ikinci kez terhis edilmiştir. Kaynaklardan vefat tarihi ile ilgili bilgiye ulaşılamamıştır.
Dizin
- Yerler
- Kırım
- Birlikler ve kurumlar
- Mekteb-i Tıbbiye
Kaynağın anahtar kelimeleri
Abdulgaffar Bey · Caucasian Front · Kafkas cephesi · Millî Mücadele · Turkish National Struggle · askerî tabip · military physician · operatör · surgeon