Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bir Askerî Tabip: Abdulgaffar Songuç
Ümit Özkan · Tarih Araştırmaları Dergisi, 2026
Kolleksiya xülasəsi
Osmanlıdan Cümhuriyyətə keçid dövründə yaşamış hərbi həkim Abdulqaffar Songuçun (Abdulqaffar bəy) peşə və hərbi həyatını arxiv sənədləri əsasında araşdıran bioqrafik məqalə.
Ümit Özkanın "Tarih Araştırmaları Dergisi"ndə çap olunan bu məqaləsi 1885-ci ildə Krımda doğulmuş və 1910-cu ildə Məktəbi-Tibbiyyəni bitirmiş hərbi həkim Abdulqaffar bəyin (Songuç) həyatını arxiv sənədləri və dövri mətbuat əsasında araşdırır. Tədqiqat onun Birinci Dünya Müharibəsi və Milli Mübarizə dövründəki xəstəxana və cəbhə xidmətlərini, 1923-cü ildəki istefasını, 1940-1942-ci illərdəki ikinci hərbi xidmətini izləyir. Açar sözlərdə Qafqaz cəbhəsinin qeyd olunması qeydi kolleksiyanın 1918 Qafqaz və hərbi tibb kontekstinə dolayı yolla bağlayır.
Mənbənin öz xülasəsi
Askerî tabipler, Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki savaşlarda kritik roller üstlenmişlerdir. Bu tabiplerden biri olan Abdulgaffar Bey, 1885 yılında Kırım’da doğmuştur. Mekteb-i Tıbbiye’den 1910 yılında mezun olmasının ardından atandığı ilk görevinden itibaren, on iki yıl boyunca birçok hastanede çalışmıştır. Ancak faaliyetleri hakkında literatürde kayda değer çalışmalar bulunmamaktadır. Bu makalede, Abdulgaffar Bey’in faaliyetlerini, birinci elden kaynaklar ışığında ortaya koymak amaçlanmış; arşiv belgeleri ve süreli yayınlar gibi belgelerden yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı çalışmada, elde edilen belgeler Türkçeye çevrilerek yorumlanmıştır. Kaynaklardan; Abdulgaffar Bey’in gerek Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askerî bakımından karışıklık içinde olduğu yıllarda, gerek Birinci Dünya Savaşı’nda, gerekse Millî Mücadele Dönemi’nde başarılı çalışmalar yaptığı anlaşılmıştır. Buna rağmen 25 Kasım 1923 tarihinde kendi isteğiyle görevinden istifa etmiştir. On altı yıla yakın sürdürdüğü sivil hayatının ardından 27 Haziran 1940 tarihinde yeniden silahaltına alınmış; 20 Mayıs 1942 tarihinde ise ikinci kez terhis edilmiştir. Kaynaklardan vefat tarihi ile ilgili bilgiye ulaşılamamıştır.
İndeks
- Yerlər
- Kırım
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Mekteb-i Tıbbiye
- Hadisələr
- Birinci Dünya SavaşıMillî Mücadele
Mənbənin açar sözləri
Abdulgaffar Bey · Caucasian Front · Kafkas cephesi · Millî Mücadele · Turkish National Struggle · askerî tabip · military physician · operatör · surgeon