20. Yüzyıl Başında Azerbaycan'da Kafkas İttihad Fırkası ve Kuruluşu
Turkish Studies (Elektronik), 2014
Koleksiyon özeti
20. yüzyıl başında Azerbaycan'da Kafkas İttihad Fırkası'nın Göyçay'da kuruluşu (1918).
Turkish Studies'teki makale, Çarlık Rusyası Türkleri arasındaki millî uyanışı, petrolün getirdiği modernleşmeyi ve 1918'de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan'ın Gence'deki geçici bürokrasisinin Kafkas İslam Ordusu'nun Bakü'yü almasıyla Eylül 1918'de Bakü'ye taşınmasını anlatır. Bu şartlarda Göyçay yakınlarında gizlice kurulup 30 Ocak 1918'de faaliyete başlayan ve programını 15 Ağustos 1918'de Göyçay valisine sunan Kafkas İttihad Fırkası incelenir. Harekât dönemi Azerbaycan siyasetinin az bilinen bir örgütünü belgeler.
Kaynağın kendi özeti
19. yüzyılın sonundan itibaren Çarlık Rusyası'ndaki Türkler arasında başlayan milli uyanış özellikle Azerbaycan coğrafyasında yaşayan Türkler üzerinde etkili oldu. Petrolün keşfi sonrası artan iktisadi ve toplumsal refah özellikle Bakü ve Gence şehirlerinde bölgeye gelen Batılıların öncülüğünde yeni bir modernleşme hareketi başlattı. Diğer yandan Rus İhtilali, 20. Yüzyılın en önemli siyasi olayları arasında yer almaktadır. İhtilal sonrası ülkede Bolşevik karşıtı Beyaz Ruslar ve Kızılordu arasında başlayan iç savaş 1922'de Sovyetler Birliğinin kuruluşu ile sonuçlandı. Bu süreçte Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan Mayıs 1918'de bağımsızlıklarını ilan etti. Geçici olarak Gence'de bulunan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bürokrasisi, Kafkas İslam Ordusu'nun şehri ele geçirmesinin ardından Eylül 1918'de Bakü'ye taşındı. Ancak bu olayın ardından bölgedeki siyasi dengeler Türkler açısından büyük ölçüde değişmeye başladı. Bu şartlar altında Kafkas İttihad Fırkası gizlice Gökçay yakınlarında kuruldu ve 30 Ocak 1918 tarihi itibariyle faaliyetlerine başladı. Kafkasya İttihad Fırkası Programı 15 Ağustos 1918 tarihinde bastırılmış ve Gökçay valisine sunulmuştur. Programın başlığının çok önemli ve ilgi çekici olduğu iddia edilebilir. Bu program Azerbaycan üzerindeki Türk siyasal yapısının bir yansımasıydı. Bu çalışmada genel olarak, Kafkas İttihad Fırkası'nın yayın organı olan İttihat gazetesi incelenmiş ve gazetedeki haber ve makaleler kullanılmıştır. Çalışma, esasen Kafkasya İttihad Fırkası ve onun 20. yüzyılın başlarında Azerbaycan'daki oluşumunu ve siyasal hayat içindeki faaliyetlerini ele almaktadır
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Kafkas İttihad FırkasıKafkas İslam Ordusu