20. Yüzyıl Başında Azerbaycan'da Kafkas İttihad Fırkası ve Kuruluşu
Turkish Studies (Elektronik), 2014
Kolleksiya xülasəsi
XX əsrin əvvəlində Azərbaycanda Qafqaz İttihad Firqəsinin Göyçayda qurulması (1918).
Turkish Studies-dəki məqalə çar Rusiyası türkləri arasındakı milli oyanışı, neftin gətirdiyi modernləşməni və 1918-də müstəqilliyini elan edən Azərbaycanın Gəncədəki müvəqqəti bürokratiyasının Qafqaz İslam Ordusunun Bakını alması ilə sentyabr 1918-də Bakıya köçməsini izah edir. Bu şəraitdə Göyçay yaxınlığında gizli qurulub 30 yanvar 1918-də fəaliyyətə başlayan və proqramını 15 avqust 1918-də Göyçay valisinə təqdim edən Qafqaz İttihad Firqəsi araşdırılır.
Mənbənin öz xülasəsi
19. yüzyılın sonundan itibaren Çarlık Rusyası'ndaki Türkler arasında başlayan milli uyanış özellikle Azerbaycan coğrafyasında yaşayan Türkler üzerinde etkili oldu. Petrolün keşfi sonrası artan iktisadi ve toplumsal refah özellikle Bakü ve Gence şehirlerinde bölgeye gelen Batılıların öncülüğünde yeni bir modernleşme hareketi başlattı. Diğer yandan Rus İhtilali, 20. Yüzyılın en önemli siyasi olayları arasında yer almaktadır. İhtilal sonrası ülkede Bolşevik karşıtı Beyaz Ruslar ve Kızılordu arasında başlayan iç savaş 1922'de Sovyetler Birliğinin kuruluşu ile sonuçlandı. Bu süreçte Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan Mayıs 1918'de bağımsızlıklarını ilan etti. Geçici olarak Gence'de bulunan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bürokrasisi, Kafkas İslam Ordusu'nun şehri ele geçirmesinin ardından Eylül 1918'de Bakü'ye taşındı. Ancak bu olayın ardından bölgedeki siyasi dengeler Türkler açısından büyük ölçüde değişmeye başladı. Bu şartlar altında Kafkas İttihad Fırkası gizlice Gökçay yakınlarında kuruldu ve 30 Ocak 1918 tarihi itibariyle faaliyetlerine başladı. Kafkasya İttihad Fırkası Programı 15 Ağustos 1918 tarihinde bastırılmış ve Gökçay valisine sunulmuştur. Programın başlığının çok önemli ve ilgi çekici olduğu iddia edilebilir. Bu program Azerbaycan üzerindeki Türk siyasal yapısının bir yansımasıydı. Bu çalışmada genel olarak, Kafkas İttihad Fırkası'nın yayın organı olan İttihat gazetesi incelenmiş ve gazetedeki haber ve makaleler kullanılmıştır. Çalışma, esasen Kafkasya İttihad Fırkası ve onun 20. yüzyılın başlarında Azerbaycan'daki oluşumunu ve siyasal hayat içindeki faaliyetlerini ele almaktadır
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Kafkas İttihad FırkasıKafkas İslam Ordusu