Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan'daki faaliyetleri ve Aras Türk Cumhuriyeti
S. Kazımov · Necmettin Erbakan Üniversitesi, 2019
Koleksiyon özeti
Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan'daki faaliyetleri ve Nahçıvan'daki Aras Türk Cumhuriyeti üzerine yüksek lisans tezi (2019).
S. Kazımov'un Necmettin Erbakan Üniversitesi'nde hazırladığı tez, Rusya'nın savaştan çekilmesiyle Kafkaslardaki hareketlenmeyi ve 28 Mayıs 1918'de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan'ın Şaumyan yönetimindeki Bakü Sovyet Komiserliği karşısında yok olma tehlikesini anlatır. Eğitimsiz ve dağınık Millî Ordu dışında kuvveti olmayan Azerbaycan hükümetinin çağrısıyla gelen Kafkas İslam Ordusu'nun devleti kurtarması ve ardından Nahçıvan bölgesinde kurulan Aras Türk Cumhuriyeti ile ilişkisi incelenir.
Kaynağın kendi özeti
Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru, Rusya'nın savaştan çekilmesiyle Çarlığın diğer bölgelerinde olduğu gibi, Kafkaslarda da hareketlenmeler oldu. Rusya'da, Çar yönetiminin yerine gelen Geçici Hükümet zamanın da, Kafkasya da, bu hükümetin bir parçası olarak iç işlerinde bağımsız, dış işlerinde merkeze bağlı oldu. Fakat, Rusya'da gerçekleşen Bolşevik Devrimi ve sonrasında yaşanan olaylardan sonra, 28 Mayıs 1918 yılında Azerbaycan, bağımsızlığını ilan etti. Azerbaycan, bağımsızlığını ilan ettikten sonra, yeniden yok olmak tehlikesiyle karşı karşıya geldi. Çünkü Sovyetlerin tam desteğini alan Şaumyan yönetimindeki Bakü Sovyet Komiserliği, Azerbaycan Devletini yok etmek için harekete geçmişti. Rus ve Ermeni kuvvetlerinden oluşan Bakü Sovyet Komiserliği, her türlü silahla teçhiz edildiği halde, Azerbaycan halkının, yeni kurulan az sayıdaki eğitimsiz, teçhizatsız ve dağınık Milli Ordusu dışında hiçbir askeri kuvveti yoktu. Durumun vahametini anlayan Azerbaycan Hükümeti, Osmanlı Devletinden yardım istedi. Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bu talebi üzerine oluşturulan Kafkas İslam Ordusu, Azerbaycan'a gelmiş ve deyim yerindeyse Azerbaycan'ı yok olmaktan kurtarmıştı. Yaptığı savaşlar ile Azerbaycan Cumhuriyeti'ni yok etmek isteyen Bolşevik Ordusu'nu geri püskürten Kafkas İslam Ordusu, 15 Eylül 1918 yılında Bakü'yü, Ermeni, Rus ve daha sonra, onlara yardıma gelen İngiliz birliklerinden geri almıştı. Ardından, Karabağ'a yönelerek, buradaki Ermeni çetelerini de mağlup eden Kafkas İslam Ordusu'nun faaliyetleri neticesinde, Azerbaycan'a karşı yönelen tüm tehditler bertaraf edilmiştir. Çalışmanın bir diğer konusu ise, Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşından ayrıldıktan sonra Nahçivan ve çevresinde kurulan Aras Türk Cumhuriyeti'nden bahsedilmektedir. Savaştan mağlup olarak ayrılan Osmanlı Devletinin gizli desteğiyle kurulan bu devlet, Ermeni soykırımına maruz kalan Nahçivan ve çevresinde, Ermeniler ile ölüm-kalım mücadelesi vermiştir.
Dizin
- Kişiler
- Stepan Şaumyan
- Yerler
- AzerbaycanBaküNahçıvan
- Birlikler ve kurumlar
- Kafkas İslam OrdusuBakü Sovyet KomiserliğiAzerbaycan Millî Ordusu
Kaynağın anahtar kelimeleri
Anahtar Kelime: Aras Türk Hükümeti = Aras Turkish Government · Azerbaycan = Azerbaijan · Kafkas İslam Ordusu = Caucasian Islam Army · Nahçıvan = Nakchivan · Osmanlı Devleti = Ottoman State · Osmanlı Dönemi = Ottoman Period · Osmanlı tarihi = Ottoman history · Türk tarihi = Turkish history