Şehzadebaşı Karakolu Baskını ve Olay Mahalline Giren İlk Gazete Tevhid İ Efkâr
Serpil Sürmeli · Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 2014
Koleksiyon özeti
16 Mart 1920'de İstanbul'un işgali sırasında 10. Kafkas Tümeni karargâhının bulunduğu Şehzadebaşı Karakolu'na yapılan İngiliz baskınını ve olayı ilk görüntüleyen Tevhid-i Efkâr gazetesini konu alan akademik makale.
Serpil Sürmeli'nin makalesi, 13 Kasım 1918'den beri işgal altındaki İstanbul'un 16 Mart 1920'de İngiliz kuvvetlerince resmen işgalini ve bu sırada 10. Kafkas Tümeni Karargâhı ile mızıka efradının bulunduğu Şehzadebaşı Karakolu'na düzenlenen baskını ele alır. Baskında dört asker şehit olmuş, on kişi yaralanmış; olay yerine ilk giren Tevhid-i Efkâr gazetesi şehitleri fotoğraflamış, işgal sansürü nedeniyle fotoğraflar İstanbul'a gelen İtalyan gazeteci aracılığıyla dışarı çıkarılmıştır. Koleksiyonla bağı, Mondros sonrası dönem ve 'Kafkas' adını taşıyan tümen üzerinden dolaylıdır; doğrudan 1918 Kafkas İslam Ordusu harekâtını konu almaz.
Kaynağın kendi özeti
13 Kasım 1918’den beri işgâl altında bulunan İstanbul, 16 Mart 1920’de ikincibir işgâl eylemine daha tanık oldu. İngiliz kuvvetlerince sabah 10.00’da resmenbaşlatılan bu hareket, Osmanlı Hükümeti’ne resmi saatinden 20 dakika önce tebliğedildi. Oysa İngilizler, listelerinde bulunan kişileri tutuklama girişimleriyle işgâlegece yarısı başlamış durumdaydılar. Fakat bu tutuklamalar sırasında İngilizaskerleri tarafından yapılan muameleler insanlık adına utanç verici, sabah 5.45’de10. Kafkas Tümen Karargâhı ve karargâh mızıka efradının bulunduğu ŞehzadebaşıKarakolu baskını ise, İstanbul işgâlinin en ibret verici olayları olarak tarihegeçmişti. Özellikle Şehzadebaşı’nda gerçekleşen olay, bir İngiliz müfrezesinin anibir baskınla karakola girerek, yataklarında uyuyan Türk askerlerinin üzerine ateşaçması, dördü şehit, on kişiyi yaralamasıyla sonuçlanmıştı.İngilizlerin baskını gerçekleştirip karakolu terk etmesinden sonra, olay yerineilk olarak Tevhid-i Efkâr gazetesi girmiş, bu kanlı eylemin kurbanlarından dört Türkşehidini fotoğraflamıştı. Ancak işgâl altındaki İstanbul’da bu fotoğraflarınyayınlanması mümkün olmadığından, fotoğraflar o sırada İstanbul’a gelen İtalyanGazeteci Filippucci Guistiniani’ye, İtalyan gazetelerinde yayınlanması içinverilmişti. Ertesi gün Tevhid-i Efkâr gazetesi sahibi ve başyazarı Velid EbüzziyaBey, İngilizler tarafından sorgulandığı gibi, gazetenin matbaası da birkaç kezbaskına uğramış, bu sırada fotoğrafların asılları kaybolmuştu. Fakat İtalyangazeteci Roma’ya döndüğünde bu fotoğrafları, Osmanlı Hükümeti’nin Roma’dakigayr-ı resmi temsilcisi Galip Kemali (Söylemezoğlu) Bey’e vermişti.İtilaf Devletlerinin 2 Ekim 1923’de İstanbul’u tahliye etmesinden sonra,Tevhid-i Efkâr Gazetesi bu fotoğrafları, Büyük Türk Zaferinin ardından, İstanbul’adönmüş bulunan Galip Kemali Bey’den istemiş ve 5 Ekim 1923’de aynı gazetetarafından yayınlanmıştı. Böylece İngilizlerin Şehzadebaşı Karakolu’nda giriştikleri bu menfur olayın delilleri, 3,5 yıl sonra Türk kamuoyuyla paylaşılabilmişti.
Dizin
- Yerler
- İstanbulŞehzadebaşı
- Birlikler ve kurumlar
- 10. Kafkas TümeniTevhid-i EfkârOsmanlı Hükümeti
Kaynağın anahtar kelimeleri
16 Mart 1920 · İstanbul ve İngilizler · İstanbul’un İşgâli · Şehzadebaşı Karakolu Baskını