Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Karadeniz’de Rus-Türk Harbi: Rus Kaynaklarına Göre Trabzon’un İşgali
Ramin Sadık · Gazi Academic View, 2024
Koleksiyon özeti
Rus kaynaklarına dayanarak Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'ndeki gelişmeleri ve Trabzon'un 18 Nisan 1916'da Rus ordusunca işgalini inceleyen makale.
Ramin Sadık'ın Gazi Academic View'da yayımlanan makalesi, Sarıkamış Harekâtı sonrası Osmanlı III. Ordusu'nun geri çekilişini, Rusların Erzurum'u ele geçirmesini ve ardından Doğu Karadeniz'e yönelen kara-deniz ortak harekâtını Rus kaynakları ışığında ele alır. Çalışma, Trabzon'un stratejik önemini ve 18 Nisan 1916'daki işgal sürecini ayrıntılandırır. Koleksiyonla ilgisi doğrudan değildir; 1918 Kafkas İslam Ordusu harekâtının öncesindeki Kafkas Cephesi arka planını anlamak açısından bağlamsal değer taşır.
Kaynağın kendi özeti
Osmanlı ile Rusya arasında I. Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi’nde şiddetli çatışmalar meydana geldi. Bölgedeki ordusu savaşa tam hazır olamayan Osmanlı devleti, Sarıkamış Harekatı’nda ağır yara aldı ve sonrasında Rus saldırıları karşısında yeteri kadar savunma yapamadı. Neticede doğuda yaşanan çatışmalar Osmanlı açısından yenilgiyle sona erdi. Ruslar Erzurum’a hâkim olduktan sonra Karadeniz’in doğu kıyıları yönünde askeri operasyonlarına ağırlık verdiler. Bu bağlamda Rus Kafkas Ordusu komutanlığı doğudaki Osmanlı III. Ordusu’nun teçhizatında kilit rol oynayan stratejik konumdaki Trabzon’u ele geçirmek üzere bir plan yaptı. Esasında Trabzon’u ele geçirmesi halinde Rus ordusu doğudaki askeri birliklerini silah, mühimmat ve gıdayla daha hızlı temin edilebilecekti. Bu anlamda Trabzon Ruslar için oldukça önemliydi. Rus ordusu bir yandan Bayburt ve Gümüşhane üzerinden kara kuvvetleriyle, bir yandan da doğu Karadeniz’de hem donanma hem de kara güçleriyle Trabzon üzerinde baskı kurdu. 1916 yılının Mart sonlarında şehre yönelik saldırıları arttıran Rus ordusu nihayet 18 Nisan 1916’da Trabzon’u işgal etmeği başardı. Bu çalışmada Trabzon’un işgali süreci Rus kaynakları bağlamında kaleme alınmıştır. Çalışmanın bugüne kadar yapılanlardan temel farkı da, konuya ilişkin dönemin Rus arşiv vesikaları ve basınında, aynı zamanda genel olarak Rusça kaynaklarda verilen bilgilerin incelemesi sonucu hazırlanmış olmasıdır. Dolayısıyla çalışmada kullanılan Trabzon’un işgali döneminde Rus komutanlarının karargâhlarıyla yaptıkları yazışmalara ilişkin arşiv kayıtları ve gazeteler ile dergilerin gün gün savaşla ilgili haberleri, makalenin özgünlüğünün temelini teşkil etmiştir.
Dizin
- Kişiler
- Ramin Sadık
- Birlikler ve kurumlar
- Osmanlı III. OrdusuRus Kafkas Ordusu
Kaynağın anahtar kelimeleri
Black Sea · Caucasian Front · I. Dünya Savaşı · I. World War · Kafkas Cephesi · Karadeniz · Rus-Osmanlı Savaşı · Russian-Ottoman War · Trabzon