Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Karadeniz’de Rus-Türk Harbi: Rus Kaynaklarına Göre Trabzon’un İşgali
Ramin Sadık · Gazi Academic View, 2024
Kolleksiya xülasəsi
Rus mənbələrinə əsaslanaraq Birinci Dünya Müharibəsində Qafqaz Cəbhəsindəki hadisələri və Trabzonun 18 aprel 1916-cı ildə rus ordusu tərəfindən işğalını araşdıran məqalə.
Ramin Sadıqın Gazi Academic View jurnalında dərc olunan məqaləsi Sarıqamış əməliyyatından sonra Osmanlı III Ordusunun geri çəkilməsini, rusların Ərzurumu ələ keçirməsini və sonra Şərqi Qara dəniz istiqamətindəki quru-dəniz əməliyyatlarını rus mənbələri əsasında araşdırır. İş Trabzonun strateji əhəmiyyətini və 18 aprel 1916-cı il işğalını təfərrüatlandırır. Kolleksiya ilə birbaşa əlaqəsi yoxdur; 1918-ci il Qafqaz İslam Ordusu əməliyyatlarından əvvəlki cəbhə fonunu anlamaq üçün kontekst dəyəri var.
Mənbənin öz xülasəsi
Osmanlı ile Rusya arasında I. Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi’nde şiddetli çatışmalar meydana geldi. Bölgedeki ordusu savaşa tam hazır olamayan Osmanlı devleti, Sarıkamış Harekatı’nda ağır yara aldı ve sonrasında Rus saldırıları karşısında yeteri kadar savunma yapamadı. Neticede doğuda yaşanan çatışmalar Osmanlı açısından yenilgiyle sona erdi. Ruslar Erzurum’a hâkim olduktan sonra Karadeniz’in doğu kıyıları yönünde askeri operasyonlarına ağırlık verdiler. Bu bağlamda Rus Kafkas Ordusu komutanlığı doğudaki Osmanlı III. Ordusu’nun teçhizatında kilit rol oynayan stratejik konumdaki Trabzon’u ele geçirmek üzere bir plan yaptı. Esasında Trabzon’u ele geçirmesi halinde Rus ordusu doğudaki askeri birliklerini silah, mühimmat ve gıdayla daha hızlı temin edilebilecekti. Bu anlamda Trabzon Ruslar için oldukça önemliydi. Rus ordusu bir yandan Bayburt ve Gümüşhane üzerinden kara kuvvetleriyle, bir yandan da doğu Karadeniz’de hem donanma hem de kara güçleriyle Trabzon üzerinde baskı kurdu. 1916 yılının Mart sonlarında şehre yönelik saldırıları arttıran Rus ordusu nihayet 18 Nisan 1916’da Trabzon’u işgal etmeği başardı. Bu çalışmada Trabzon’un işgali süreci Rus kaynakları bağlamında kaleme alınmıştır. Çalışmanın bugüne kadar yapılanlardan temel farkı da, konuya ilişkin dönemin Rus arşiv vesikaları ve basınında, aynı zamanda genel olarak Rusça kaynaklarda verilen bilgilerin incelemesi sonucu hazırlanmış olmasıdır. Dolayısıyla çalışmada kullanılan Trabzon’un işgali döneminde Rus komutanlarının karargâhlarıyla yaptıkları yazışmalara ilişkin arşiv kayıtları ve gazeteler ile dergilerin gün gün savaşla ilgili haberleri, makalenin özgünlüğünün temelini teşkil etmiştir.
İndeks
- Şəxslər
- Ramin Sadık
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı III. OrdusuRus Kafkas Ordusu
Mənbənin açar sözləri
Black Sea · Caucasian Front · I. Dünya Savaşı · I. World War · Kafkas Cephesi · Karadeniz · Rus-Osmanlı Savaşı · Russian-Ottoman War · Trabzon