Kafkas İslam Ordusu Dijital Koleksiyonu

Difâî örneğinde, XX. yüzyıl başı Azerbaycan'ında milli kimliğin siyasallaşması.

Makale, XX. yüzyılın başında Kafkasya'nın ve özellikle Azerbaycan'ın hangi koşullarda bir dönüşüm yaşadığını tartışıyor. Yazara göre Rus idaresi altındaki bölgede Batılılaşma ve kapitalist gelişme yalnızca Bakü gibi merkezlerde etkili olmuş, çevre bölgeler geleneksel yapılarını koruyarak bu dönüşüme daha sert tepki vermiştir. Bu zeminde dönemin belirleyici kavramı olarak milliyetçiliği öne çıkaran çalışma, Azerbaycan Türklerinin siyasal örgütlenmesi Difâî üzerinden milli kimliğin nasıl siyasal bir kimliğe dönüştüğünü izliyor. Makale, Kafkas İslam Ordusu harekâtının 1918'de karşılaştığı toplumsal ve siyasal zeminin nasıl oluştuğunu anlamak için arka plan sunuyor.

Kaynağın kendi özeti

XX. yüzyılda Kafkasya'da yaşanan siyasal, sosyal ve kültürel gelişmeler aslında bütün bir bölgenin tarihiyle yakından bağlantılıydı. İlk bakışta Kafkasya bir yüzyıl kadar önce Ruslar tarafından işgal edilerek çevre ülkelerden tercih edilmiş gözükse de, durum hiçte öyle değildi. Her şeyden önce, XX. yüzyılın ilk başlarında Kafkasya, özellikle de Türklerin yoğun olarak oturdukları Azerbaycan bölgesi her yönüyle bir Doğu ülkesiydi. Rusya kanalıyla Batılılaşma, kapitalist gelişim gibi bazı eğilimler etkili biçimde kendisini gösterse de bu gelişmeler sadece merkezi bölgelerle sınırlıydı. Bakü bu anlamda başı çekiyordu. Yani kapitalist yatırımların ilgisini çeken bölgeler ve şehirler Doğulu kimliklerinden yavaş yavaş koparken, diğer bölgeler geleneksel yapılarını korumakla kalmayıp aksine birçok anlamda olumsuz olarak gördükleri Batılılaşmaya karşı da daha sert çıkışlar yapmaktaydılar. Toplum bir işgal ortamında yaşadığından kendi değerleri ile dayatılan veya benimsemek zorunda kaldığı yeni değerlerin kıyaslamasını yapacak konumda değildi. Bu durum sadece Azerbaycan Türkleri için geçerli değildi, bütün bir Kafkasya'nın geneli için geçerliydi. Bundan dolayı bölge toplumlarının kendi kaderlerini kendilerinin belirlendiğini söylemek pek doğru olmayacaktı. Kafkasya'daki gelişmeleri genelde tarihin yönü belirliyordu. XX. yüzyılın başlarında Kafkas toplumlarının tarihi seyrini belirleyen temel kavram ise milliyetçilik veya ulusalcılıktır.

Milli Kimliğin Siyasallaşan Yüzü: Difâî

Koleksiyon özeti

Kaynağın kendi özeti

Dizin

Kaynağın anahtar kelimeleri