Azerbaycan Hükümetinin Ermenistan Cumhuriyetinin Toprak Taleplerine Karşı Uyguladığı Diplomatik Faaliyetler (1918-1920)
Review of Armenian Studies, 2023
Koleksiyon özeti
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti hükümetinin 1918-1920 arasında Ermenistan Cumhuriyeti'nin toprak taleplerine karşı yürüttüğü diplomatik faaliyetleri inceleyen akademik makale.
Review of Armenian Studies dergisinde yayımlanan bu makale, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin 1918-1920 yıllarında Erivan, Zengezur, Karabağ, Nahçıvan ve Kazah gibi bölgelerle ilgili Ermeni toprak taleplerine karşı yürüttüğü diplomatik faaliyetleri, yeni sunulan İngilizce belgeler ışığında ele alır. Yazar, Birinci Dünya Savaşı sonundaki siyasi konjonktür, müttefik arayışı ve Bakü'nün kurtarılması bağlamında AHC'nin eski Revan Hanlığı topraklarının bir bölümünü devretmek zorunda kaldığını, buna rağmen taleplerin sürdüğünü savunur. Koleksiyon açısından, Kafkas İslam Ordusu'nun 1918'deki harekâtının hemen ardından gelen dönemde AHC'nin sınır ve diplomasi mücadelesini göstermesi bakımından ilgilidir.
Kaynağın kendi özeti
Bu makale, 1918-1920 yıllarında Azerbaycan hükümetinin Ermenistan Cumhuriyetinin toprak taleplerine karşı yürüttüğü faaliyetleri incelemektedir. Ermenistan'ın günümüzde devam eden toprak talepleri ve cephedeki provokasyonları, yazıda gündeme getirilen konunun önemini arttırmaktadır. Makalede yeni sunulan İngilizce belgeler, Azerbaycan'ın toprak taleplerine karşı benimsediği tavrı desteklemek açısından hem bilimsel olarak ve hem de uygulamada öneme sahiptir. Birinci Dünya Savaşı sonundaki siyasi değerlendirmeler, müttefik arayışı, Bakü’nün kurtarılması ve toprak bütünlüğünün savunulması, katliamların engellenmesi ve gelecekte ortaya çıkabilecek toplumsal ve siyasi sorunlardan dolayı Azerbaycan Halk Cumhuriyeti (AHC) eski Revan Hanlığının yaklaşık 10.000 km2’sini Ermenilere vermek zorunda kalmıştır. Buna rağmen Ermeni devleti yine de Azerbaycan'ın diğer topraklarına yönelik (Zengezur, Karabağ, Nahçıvan, Kars, Kazah ilçesinin bir kısmı) hak iddia etmeye başlamıştır. Ermeniler, Ermeni nüfusunun belirtilen bölgelerde yerleşik olmasına dayanarak toprak talebinde bulunmuşlardır. Ancak bu taleplerin aksine Ermeni nüfusu iddia edilen topraklarda dağınık bir şekilde yaşamaktaydı ve mutlak çoğunluğa sahip değildi. Azerbaycan hükümeti, Ermenistan Cumhuriyetinin toprak taleplerine ve askeri saldırganlığına karşı diplomatik olarak üç alanda mücadele etmiştir: 1) Güney Kafkasya'daki yabancı ülkelerin temsilcileriyle temaslar ve toplantılar; 2) Ermeni devleti ile ikili temaslar ve toplantılar; 3) Uluslararası arenada, yani Paris Barış Konferansında mücadele. Ermeni birliklerinin bölgeyi işgal etmek amacıyla uyguladığı etnik temizlik politikasına ve verilen diplomatik mücadeleye rağmen AHC’nin varlığı sırasında anlaşma sonucu verilen Erivan dışında Azerbaycan'ın tartışma konusu olan topraklarının hiçbiri resmen Ermenistan'a verilmemiştir. Ayrıca ne dönemin büyük güçleri ne de Paris Barış Konferansı Ermenistan'ın toprak taleplerini resmen kabul etmemiştir.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiErmenistan Cumhuriyeti
Kaynağın anahtar kelimeleri
"Erivan" · "Ermenistan" · "Kafkasya" · "Karabağ" · "Nahçıvan" · "Zengezur" · "toprak talepleri"] · ["Azerbaycan"