Gürcistan Siyasal Hayatında Türkler: Siyasal Oluşumlar ve Milletvekilleri (1918-1921)
Ergün Mamedov · Türk Dünyası Araştırmaları, 2024
Koleksiyon özeti
1918-1921 arasında Gürcistan Cumhuriyeti'nde yaşayan Türklerin siyasal oluşumları, Hümmet Partisi Tiflis şubesi ve parlamentodaki Türk milletvekillerini inceleyen makale.
Ergün Mamedov'un Türk Dünyası Araştırmaları dergisinde yayımlanan makalesi, Rus Çarlığı'nın yıkılışının ardından Güney Kafkasya'da kurulan üç millî cumhuriyet çerçevesinde Gürcistan sınırları içinde kalan Türk-Müslüman nüfusun siyasal katılımını ele alır. Tiflis, Borçalı, Ahılkelek, Ahıska ve Batum bölgelerindeki toplulukların Hümmet Partisi Tiflis şubesi üzerinden kurucu meclis ve yerel seçimlerdeki tutumları, milletvekili aday listeleri dönem kaynakları ve arşiv malzemesiyle değerlendirilir. Koleksiyon açısından değeri, Kafkas İslam Ordusu harekâtıyla eşzamanlı 1918-1921 Güney Kafkasya siyasal düzenine ve Azerbaycan dışındaki Türk toplumlarının konumuna dair bağlam sunmasıdır.
Kaynağın kendi özeti
Ekim Devrimi ile Rus Çarlığının sona ermesi, Güney Kafkasya’da ilk olarak üçlü federasyon daha sonra ise üç ayrı millî cumhuriyetin kurulmasına kurulmasıyla sonuçlanmıştır. Bölgedeki Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan cumhuriyetleri, kendilerini İtilaf Devletlerine diplomatik temaslarla de facto (fiilen) ve de jure (hukuken) olarak tanıtmaya çaba sarf ederlerken aynı süreçte iç politikalarında da demokrasinin temellerini atmaya çalışmışlardır. Güney Kafkasya’da Türk, Gürcü ve Ermeni olmak üzere temel üç milletin iç içe yaşaması nedeniyle, sınırların bölünmesinin ardından Gürcistan Cumhuriyeti sınırlarında Türk nüfusunun yaşamaya devam ettiği görülmektedir. Tiflis, Borçalı, Ahılkelek, Ahıska ve Batum’daki Müslüman ve Türk toplumları, Gürcistan siyasal hayatında oldukça aktif rol oynamıştır. Çalışmada 1918-1921 yıllarında Tiflis ve Borçalı bölgelerindeki Türkler başta olmak üzere Hümmet Partisi’nin Tiflis şubesinin hem Gürcistan Parlamentosu’nda hem de yerel hakların talebindeki tutumları, kurucu meclis ve yerel seçimlerdeki siyasal oluşumlar ile Milletvekili aday listeleri dönem kaynakları ve arşiv materyalleri çerçevesinde değerlendirerek farklı perspektifler sunmaya çalışılmıştır.
Dizin
Kaynağın anahtar kelimeleri
Georgian Parliament · Gürcistan Parlamentosu · Gürcistan Sosyal Demokrat İşçi Partisi · Hummet Party · Hümmet · Political Formations · Political History (Other) · Siyasal Oluşumlar · Siyasi Tarih (Diğer) · Social Democratic Workers Party of Georgia · Turk Members of Parliament · Türk Milletvekilleri · Türk Siyasi Tarihi · Türkish Political Hİstory