Gürcistan Siyasal Hayatında Türkler: Siyasal Oluşumlar ve Milletvekilleri (1918-1921)
Ergün Mamedov · Türk Dünyası Araştırmaları, 2024
Kolleksiya xülasəsi
1918-1921-ci illərdə Gürcüstan Respublikasında yaşayan türklərin siyasi təşkilatlanması, Hümmət Partiyasının Tiflis şöbəsi və parlamentdəki türk deputatlarını araşdıran məqalə.
Ergün Mamedovun "Türk Dünyası Araştırmaları" jurnalında dərc olunmuş məqaləsi Rusiya imperiyasının süqutundan sonra Cənubi Qafqazda yaranan üç milli respublika çərçivəsində Gürcüstan sərhədləri daxilində qalan türk-müsəlman əhalisinin siyasi iştirakını araşdırır. Tiflis, Borçalı, Axalkalaki, Axısqa və Batum bölgələrindəki icmaların Hümmət Partiyasının Tiflis şöbəsi vasitəsilə müəssislər məclisi və yerli seçkilərdəki mövqeyi, deputatlığa namizəd siyahıları dövr mənbələri və arxiv materialları əsasında qiymətləndirilir. Kolleksiya baxımından dəyəri Qafqaz İslam Ordusunun əməliyyatları ilə eyni dövrə düşən 1918-1921-ci illər Cənubi Qafqaz siyasi quruluşuna dair kontekst verməsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Ekim Devrimi ile Rus Çarlığının sona ermesi, Güney Kafkasya’da ilk olarak üçlü federasyon daha sonra ise üç ayrı millî cumhuriyetin kurulmasına kurulmasıyla sonuçlanmıştır. Bölgedeki Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan cumhuriyetleri, kendilerini İtilaf Devletlerine diplomatik temaslarla de facto (fiilen) ve de jure (hukuken) olarak tanıtmaya çaba sarf ederlerken aynı süreçte iç politikalarında da demokrasinin temellerini atmaya çalışmışlardır. Güney Kafkasya’da Türk, Gürcü ve Ermeni olmak üzere temel üç milletin iç içe yaşaması nedeniyle, sınırların bölünmesinin ardından Gürcistan Cumhuriyeti sınırlarında Türk nüfusunun yaşamaya devam ettiği görülmektedir. Tiflis, Borçalı, Ahılkelek, Ahıska ve Batum’daki Müslüman ve Türk toplumları, Gürcistan siyasal hayatında oldukça aktif rol oynamıştır. Çalışmada 1918-1921 yıllarında Tiflis ve Borçalı bölgelerindeki Türkler başta olmak üzere Hümmet Partisi’nin Tiflis şubesinin hem Gürcistan Parlamentosu’nda hem de yerel hakların talebindeki tutumları, kurucu meclis ve yerel seçimlerdeki siyasal oluşumlar ile Milletvekili aday listeleri dönem kaynakları ve arşiv materyalleri çerçevesinde değerlendirerek farklı perspektifler sunmaya çalışılmıştır.
İndeks
Mənbənin açar sözləri
Georgian Parliament · Gürcistan Parlamentosu · Gürcistan Sosyal Demokrat İşçi Partisi · Hummet Party · Hümmet · Political Formations · Political History (Other) · Siyasal Oluşumlar · Siyasi Tarih (Diğer) · Social Democratic Workers Party of Georgia · Turk Members of Parliament · Türk Milletvekilleri · Türk Siyasi Tarihi · Türkish Political Hİstory