Ahıska'da Son Osmanlı İdaresi (1918)
Karadeniz Araştırmaları, 2015
Koleksiyon özeti
1918'de Osmanlı ordusunun Ahıska ve çevresini ele geçirip kısa süreli mülkî idare kurmasını arşiv kaynaklarıyla inceleyen makale.
Makale, Rus ordusunun 1918'de Doğu Anadolu ve Kafkasya'dan çekilmesinin ardından oluşan otorite boşluğunda Ahıska bölgesinin durumunu ele alır. Bölgedeki Müslümanların İstanbul'a heyet göndermesi, Şubat 1918'de başlayan Osmanlı ileri harekâtının Ahıska'yı da kapsaması ve Haziran 1918'de bölgenin ele geçirilerek mülkî teşkilatın kurulması Osmanlı, Türk Tarih Kurumu, Azerbaycan ve İngiliz arşivleri ile basın kaynaklarına dayanılarak anlatılır. Koleksiyon açısından kayıt, Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan'a yönelmesiyle eşzamanlı gelişen Osmanlı Kafkasya siyasetinin Gürcistan-Ahıska cephesini gösterir.
Kaynağın kendi özeti
I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Rusya'da meydana gelen ihtilaller neticesinde Rus birlikleri, işgal ettikleri Doğu Anadolu ile birlikte Kafkasya'yı da boşalttılar. Rusya'nın çekilmesi ile bölgedeki otorite boşluğunu değerlendirmeye çalışan Ermeniler ve Gürcüler, Ruslardan aldıkları silah ve malzemeler ile bölgedeki etkinliklerini artırmaya başladılar. Ermeniler ve Gürcülerin birlikte göz diktikleri toprakların başında Müslümanların çoğunlukta yaşadığı Ahıska da bulunmaktaydı. Geleceklerinden endişe duyan Ahıska Müslümanları, Osmanlı devletinin bölgeyi ilhak etmesini temin etmek için İstanbul'a bir heyet gönderdi. Bu heyetin faaliyetleri neticesinde, 1918 yılı Şubat ayında Doğu Anadolu'da başlayan Osmanlı birliklerinin ileri harekâtının kapsamına Ahıska bölgesi de ilave edildi. Osmanlı devleti Haziran 1918'de Ahıska ve çevresini ele geçirdi ve bölgede mülkî teşkilatını kurmaya başladı. Bu makalede başta Başbakanlık Osmanlı, Türk Tarih Kurumu, Azerî ve İngiliz Arşivleri, Türk basını, basılmış Rus arşiv materyalleri ve ikinci el kaynaklar tetkik edilerek I. Dünya Savaşı'nın son yılında Osmanlı devletinin Ahıska'daki idaresinin serüveni anlatılacaktır.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Osmanlı Devleti