Ahıska'da Son Osmanlı İdaresi (1918)
Karadeniz Araştırmaları, 2015
Kolleksiya xülasəsi
1918-ci ildə Osmanlı ordusunun Axısqa və ətrafını ələ keçirib qısamüddətli mülki idarə qurmasını arxiv sənədləri əsasında araşdıran məqalə.
Məqalə 1918-ci ildə rus ordusunun Şərqi Anadolu və Qafqazdan çəkilməsindən sonra yaranan hakimiyyət boşluğunda Axısqa bölgəsinin vəziyyətini araşdırır. Bölgə müsəlmanlarının İstanbula nümayəndə heyəti göndərməsi, fevral 1918-də başlayan Osmanlı irəliləyişinin Axısqanı da əhatə etməsi və iyun 1918-də bölgənin ələ keçirilərək mülki idarənin qurulması Osmanlı, Türk Tarix Qurumu, Azərbaycan və İngilis arxivləri ilə mətbuat mənbələri əsasında izah olunur.
Mənbənin öz xülasəsi
I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Rusya'da meydana gelen ihtilaller neticesinde Rus birlikleri, işgal ettikleri Doğu Anadolu ile birlikte Kafkasya'yı da boşalttılar. Rusya'nın çekilmesi ile bölgedeki otorite boşluğunu değerlendirmeye çalışan Ermeniler ve Gürcüler, Ruslardan aldıkları silah ve malzemeler ile bölgedeki etkinliklerini artırmaya başladılar. Ermeniler ve Gürcülerin birlikte göz diktikleri toprakların başında Müslümanların çoğunlukta yaşadığı Ahıska da bulunmaktaydı. Geleceklerinden endişe duyan Ahıska Müslümanları, Osmanlı devletinin bölgeyi ilhak etmesini temin etmek için İstanbul'a bir heyet gönderdi. Bu heyetin faaliyetleri neticesinde, 1918 yılı Şubat ayında Doğu Anadolu'da başlayan Osmanlı birliklerinin ileri harekâtının kapsamına Ahıska bölgesi de ilave edildi. Osmanlı devleti Haziran 1918'de Ahıska ve çevresini ele geçirdi ve bölgede mülkî teşkilatını kurmaya başladı. Bu makalede başta Başbakanlık Osmanlı, Türk Tarih Kurumu, Azerî ve İngiliz Arşivleri, Türk basını, basılmış Rus arşiv materyalleri ve ikinci el kaynaklar tetkik edilerek I. Dünya Savaşı'nın son yılında Osmanlı devletinin Ahıska'daki idaresinin serüveni anlatılacaktır.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı Devleti