Türk Dünyasının Boğazındaki İlmiğin Hikâyesi: Zengezur Koridoru
Kübra Gelir; Hasip Saygılı · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2024
Collection summary
A Turkish scholarly article on the history of the Zangezur region and the territorial and demographic struggles of 1918-1920.
This article by Kübra Gelir and Hasip Saygılı, published in Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, traces the history of the Zangezur region, the demographic changes brought by Russian rule, and the consequences of most of the region being ceded to Armenia. The authors argue that the massacres of the Turkish/Muslim population, which they say peaked in 1918-1920, severed Azerbaijan's land link with Nakhchivan and Turkey. Although it does not directly treat the Army of Islam's campaign, it provides background on the territorial and security problems of Azerbaijan after 1918.
The source's own abstract
Zengezur, bugün çoğunluğunun Ermenistan arazisinde bulunduğu, 20. yüzyılın başlarında yaklaşık 8.000 km2 kadar araziyi ihtiva eden bir bölgedir. Halen Ermenistan arazisinden Kafan, Meğri, Sisyan / Sisian ve Gorus rayonlarını, Azerbaycan arazisinden Kubadlı, Zengilan, Laçın rayonlarını ihtiva etmektedir. Kadim devirlerden 19. yüzyıla kadar Selçuklular, Safeviler, Timurlular ve Osmanlılar gibi birçok Türk Devleti bu topraklar üzerinde hüküm sürmüşlerdir. Stratejik öneme sahip olan Zengezur topraklarında Rusların gelişi ile yeni bir dönem başlamıştır. Bölgeye yapılan yoğun göçler neticesinde bu arazinin yerli nüfusu oluşturan Türk / Müslüman ahali katliamlara maruz kalmıştır. 1918-1920 yılları arasında doruk noktasına ulaşan kıyımlar, Zengezur’un büyük bir kısmının Ermenistan’a bırakılması ile neticelenmiştir. Bu durum Azerbaycan’ın Nahçıvan ile irtibatını askıya almıştır. Başka bir ifadeyle Azerbaycan ana karası ile Türkiye’nin bağlantısı da ortadan kalkmıştır. Böylece Ermenileştirilen Zengezur koridoru Türk dünyasının boynuna bir ilmik gibi geçirilmiştir. Sovyet rejiminin 1991’de çöküşü ile Zengezur’u elinde tutan Ermenistan Azerbaycan'ın Karabaş bölgesini ve bir kısım Azerbaycan arazisinin bir kısmını işgal etmiştir. Azerbaycan 2020 yılında gerçekleştirdiği başarılı askeri harekât ile Karabağ’daki Ermeni işgalini sonlandırmış ancak Zengezur meselesi henüz kalıcı bir şekilde hal yoluna konulmuş görünmemektedir. Bu makale bilimsel kaynakların ışığında Zengezur’un ilk devirlerinden itibaren ele alınmaktadır. Özellikle 19. yüzyıl ve günümüze gelen Azerbaycan-Ermenistan meselesinin düğüm noktaları kronolojik olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Index
- People
- Kübra GelirHasip Saygılı
The source's keywords
19. yüzyıl · 19th century · Armenia · Azerbaijan · Azerbaycan · Ermenistan · Genel Türk Tarihi (Diğer) · General Turkish History (Other) · Late Modern History (Other) · Russia · Rusya · Yakınçağ Tarihi (Diğer) · Zangezur · Zengezur