Birinci Dünya Savaşı Döneminde Bakü’de Faaliyet Gösteren Müslüman Hayır Teşkilatları
Ali Asker · Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 2026
Collection summary
A scholarly article on Muslim benevolent societies in Baku during the First World War, especially their relief work for Ottoman prisoners of war on Nargin Island.
This article by Ali Asker, published in Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, examines the founding, organizational structure and wartime social and humanitarian roles of Muslim benevolent societies in Baku during the First World War. It shows how societies initially focused on education and culture shifted toward health care, emergency relief, refugee protection and aid to prisoners of war, with the Baku Muslim Benevolent Society organizing donation campaigns and press advocacy for Ottoman POWs held on Nargin Island. For the collection, its value lies in illuminating Baku's Muslim civil society and the social foundations of Ottoman-Azerbaijani ties on the eve of the 1918 Caucasus Islamic Army campaign.
The source's own abstract
Bu çalışma, Birinci Dünya Savaşı döneminde Bakü’de faaliyet gösteren Müslüman hayır teşkilatlarının savaş koşullarında üstlendikleri toplumsal, insani ve kurumsal rolleri tarihsel bir perspektifle incelemektedir. Araştırma, Bakü’deki hayır cemiyetlerinin kuruluş süreçlerini, örgütsel yapılarını ve faaliyet alanlarını ele almaktadır.Söz konusu teşkilatlar, başlangıçta eğitim ve kültür ekseninde faaliyetlerini sürdürmüş, ancak savaşın yol açtığı ekonomik daralma, kıtlık, sağlık krizi, mültecilik ve savaş esirleri meselesinin yaşandığı ortamda bu faaliyetlerini sağlık hizmetleri, acil yardım, sosyal koruma ve savaş esirlerine destek gibi alanlara yöneltmişlerdir. Özellikle Nargin Adası’ndaki Osmanlı savaş esirlerine yönelik yardım faaliyetleri, resmî himaye girişimleri, bağış kampanyaları ve basın aracılığıyla yürütülen kamuoyu oluşturma çalışmaları, Bakü Müslüman Hayriye Cemiyeti’nin çok yönlü bir sivil aktör olduğunu göstermektedir. Farklı cemiyetler arasında kurulan iş birliği ise savaş yıllarında Bakü’de örgütlü bir sivil dayanışma mekanizmasının varlığına işaret etmektedir.Araştırma bulguları, bu teşkilatların Türklük ve Müslümanlık bilinciyle hareket ederek kriz dönemlerinde toplumsal dayanışmayı örgütleyen yapılar olarak çalıştıklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte savaş ve devrim yıllarının yarattığı siyasal belirsizlikler, finansman güçlükleri ve idarî baskılar, bu teşkilatların yapısal kırılganlıklarını da görünür kılmıştır. Söz konusu engellere rağmen bu kurumların deneyimi, Azerbaycan’da modern sivil toplum ve örgütlü yardımlaşma geleneğinin oluşumunda tarihsel birikim olarak öne çıkmaktadır.
Index
- People
- Ali Asker
- Places
- BaküNargin Adası
- Units and institutions
- Bakü Müslüman Hayriye Cemiyeti
The source's keywords
Baku Muslim Benevolent Society · Bakü Müslüman Hayriye Cemiyeti · Birinci Dünya Savaşı · First World War · Intellectual History of Politics · Late Modern History (Other) · Nargin Adası · Nargin Island · Osmanlı savaş esirleri · Ottoman prisoners of war · Siyasi Düşünce Tarihi · Turkish Society and Community · Türk Halkları ve Toplulukları · Yakınçağ Tarihi (Diğer) · charitable societies