Türkistan-avrupa Ticarî Münâsebetlerinin Osmanlı Devleti Vasıtasıyla Tesisine Dair bir Teşebbüs
Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 2016
Collection summary
An article examining an attempt to establish Turkestan-Europe trade through the Ottoman state, based on the Istanbul-based International Petroleum and Cotton Trade Ottoman Joint-Stock Company.
Drawing on Ottoman archival documents, the article studies the founders, purpose and operation of the International Petroleum and Cotton Trade Ottoman Joint-Stock Company within the wider phenomenon of early twentieth-century Ottoman joint-stock companies. The firm aimed to exchange goods from Turkestan, the Caucasus and Iran with Western European manufactures. Its link to this collection is indirect, offering economic background to Ottoman interest in Caucasian oil and trade around 1918.
The source's own abstract
XX. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nde ekonomiyi güçlendirmek amacıyla "Osmanlı Anonim Şirketleri" adıyla pek çok şirket kurulmuştur. Bunlardan 1909-1918 arasında kurulmuş olan 130 kadar şirket, 1918 yılında Ziraat ve Ticaret Nezareti tarafından bir katalog içinde toplanmış, bu katalogda açıklamalarıyla birlikte yayınlanmıştır. 1918'den sonra kurulanlar ise katalogda bulunmamaktadır. Bu şirketlerden birisi çalışmamızın konusu olan "Beynelmilel Petrol ve Pamuk Ticaret Osmanlı Anonim Şirketi"dir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde şirketle ve şirket nizamnâmesi ile ilgili vesikâ kümesinden öğrendiğimize göre, şirket, merkezi İstanbul olmak üzere Osmanlı vatandaşları tarafından kurulmuştur. Şirketin kuruluş gayesi Osmanlı Devleti ile Türkistan, Kafkasya, İran ürünlerini Batı Avrupa mamûlleri ile mübâdele etmektir. Çalışmada Beynelmilel Petrol ve Pamuk Ticaret Osmanlı Anonim Şirketi'nin kurucuları, kuruluş gayesi, işleyiş şekli hakkında bilgi verilmiş, Osmanlı Anonim Şirketleri arasında bu şirketin yeri ve önemi ele alınmıştır.