“Anton Salamanov’un özel arşivine göre Ermenilerin Kuzey Azerbaycan’da yaptıkları katliamlar (1918–1919)”
Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2011
Collection summary
A Turkish-language article examining the 1918-1919 violence against Azerbaijanis and Mountain Jews in the Quba region, based on Anton Salamanov's private archive and Azerbaijani state archives.
Published in Türkiyat Araştırmaları Dergisi in 2011, this article addresses the violence in the strategically important Quba region of northern Azerbaijan between 1918 and 1920. Drawing on the private archive of Anton Salamanov, a former deputy of Mountain Jewish origin, together with Azerbaijani state and party archives and the Quba Jewish archival fund, the author describes the activities of Dashnak and Amazasp forces and alleged external backing, using the terms 'massacre' and 'genocide'. For the collection, it illuminates the ethnic conflict environment that formed the backdrop to the Caucasus Islamic Army's summer 1918 campaign.
The source's own abstract
19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyıl, özellikle Kuzey Azerbaycan, Batı Azerbaycan (Bugünkü Ermenistan) ve Doğu Anadolu Türklerine soykırım ve mezalim uygulandığı dönemlerdir. Ne yazık ki, günümüz Avrupa ve Eski Sovyet tarihçiliğinde ve medyasında bu olaylar üzerinde hiç durulmamıştır. Ermeni işkencelerinden biri de tarihi Kuba (Quba) İlinde 1918–1920 yıllarında yapılmıştır. Rusya’ya da sınırı olan bu yöre stratejik öneme sahip idi. Bu makalede Azerbaycan’ın kuzeyindeki Kuba Yöresinde Azerbaycanlılara, özellikle Yahudilere (Dağ Yahudileri) karşı yapılan mezalimi bizzat Yahudi asıllı Azerbaycan vatandaşı, eski milletvekili Anton Salamanov’un özel arşiv bilgilerine esasen ele almaya çalışacağız. Bunun yanı sıra Ermeni ve destekçilerinin bu topraklardaki faaliyetlerini ağırlıklı olarak diğer arşiv belgelerine dayanarak ortaya koyacağız. Ermeni Taşnak ve Amazasp güçlerinin mezalim faaliyetlerine Rusya başta olmak üzere dış güçlerin destek olduğunu gösteren çok sayıda arşiv belgesi mevcuttur. Azerbaycan Respublikası (Cumhuriyeti) Milli Devlet Arşivi-Tarih Arşivi (ARDAARMDA- ARDTA),Azerbaycan Respublikası Siyasi Partiler ve İçtimai Hareketler Arşivi (ARSPİHA), Kuba İli Yahudi Arşiv Fondu gibi birçok kurumlarda yer alan büyük çoğunluğu Rusça ve eski Türkçe olan belgeler, Ermeni ve Rus çetelerinin sadece Osmanlı topraklarındaki özellikle Doğu Anadolu Türklerine değil, aynı zamanda Kuzey Azerbaycan’ın Kuba Bölgesindeki Azeri Türklerine ve Azerbaycan topraklarında yaşayan Yahudi, Gürcü, Çeçen gibi diğer halklara da mezalim ve soykırım uyguladıklarını göstermektedir.