Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz Rus İşgal Bölgelerinden Yapılan Göçler

A scholarly article on the civilian migrations from the Russian-occupied regions of Eastern Anatolia and the Eastern Black Sea (notably Erzurum and Trabzon) during the First World War.

This article by Süleyman Tekir examines the forced westward migration of Muslim civilians along the Caucasus Front between 1914 and 1917. It describes how displacement peaked after the Russian occupation of Erzurum and Trabzon in 1916, the bandit attacks, epidemics and famine faced by refugees, and the measures taken by the Ministry of the Interior and provincial authorities. Its link to the collection is indirect, providing humanitarian and demographic background to the region in which the Army of Islam would operate in 1918.

The source's own abstract

Savaşların en trajik sonuçlarının başında, savaş bölgelerinde yaşayan sivil halkınyaşadığı bölgeleri terk etmeleri yani göçler gelmektedir. Birinci Dünya Savaşı’nda KafkasCephesi’nde yaşanan savaşlar ile muhaceret bölgenin kaderini derinden etkiledi. 1914yılında savaşın ilk günlerinde başlayan muhaceret 1917 yılına kadar aralıksız olarak devametti. Türk-Rus mücadelesinin yaşandığı bölgedeki Müslüman ahali Rus ilerlemesine paralelolarak sürekli batıya doğru göç etmek zorunda kaldı1916 yılında Erzurum’un Rus işgaline uğramasının ardından göç eden insan sayısıdoruk noktaya ulaştı. Türk ordusu geri çekilirken cephane ve ikmal araçlarını nakletmekiçin sivil halkın elindeki araçlara el koymuştu. Tüm ulaşım araçlarına el konulmuş olan halkdondurucu soğuğa rağmen boyunduruk altında yaşamak istemediği için orduyla beraberAnadolu’nun içlerine doğru geri çekildi. Trabzon’un aynı yıl içerinde işgali sonrası bölgehalkı Ordu ve Giresun üzerinden batıya doğru göç etti. Göç sırasında çoğunlukla deniz yoluve kayıklar kullanıldı. Dâhiliye Nezareti, Erzurum ve Trabzon Valilikleri tarafından alınan hertürlü tedbirlere rağmen muhacirler yol boyunca çete saldırıları, salgın hastalıklar ve açlıklamücadele etmek zorunda kaldılar. Karadeniz üzerinden göç edenler ise Rus donanmasınınsaldırılarına maruz kaldı. Erzurum’dan başlayan göç dalgası Erzincan ve Sivas üzerindenKayseri, Niğde, Kırşehir ve Çatalca bölgelerine kadar yayıldı. Bölgenin güneyine göç edenelerise Diyarbakır ve Adana’ya kadar geniş bir coğrafyaya yayıldılar.Bu çalışmada 1915-1917 yıllarındaki göç hareketleri Genelkurmay Başkanlığı ATASEArşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve hatıratlar çerçevesinde ele alınmıştır.

Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz Rus İşgal Bölgelerinden Yapılan Göçler

Collection summary

The source's own abstract

Index

The source's keywords