MəqaləAçıq girişsiyasi tarixsosial tarixdiplomatiya

1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Demokratik Respublikasına edilən həmlələr

O. Rzayev · Ancıent Land, 2025

Kolleksiya xülasəsi

1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Demokratik Respublikasına qarşı hərbi-siyasi hücumları araşdıran Azərbaycan dilində məqalə.

O. Rzayevin məqaləsində 1917-ci ildən sonra Zaqafqaziyada hərbi-siyasi vəziyyətin kəskinləşməsi, Zaqafqaziya Komissarlığı və Zaqafqaziya Seyminin yaradılması, ardınca Azərbaycan Demokratik Respublikasının elan edilməsi izlənilir. Yazıda respublikaya qarşı həmlələrlə yanaşı, dövlətquruculuğu addımları, yer adlarının azərbaycanlaşdırılması (Yelizavetpol-Gəncə) və maliyyə çətinliklərinə baxmayaraq universitetin təşkilinə ayrılan vəsait qeyd olunur. Kolleksiya üçün əhəmiyyəti 1918-ci ildə Qafqaz İslam Ordusunun dəstəklədiyi ADR-in yaranma və mövcudluq mübarizəsi kontekstini verməsidir.

Mənbənin öz xülasəsi

illərdə Azərbaycan Demokratik Respublikasına edilən həmlələr Xülasə Məqalədə müstəqil Azərbaycan dövləti yaratmaq şüarı altında milli azadlıq hərəkatının güclənməkdə olduğu göstərilmişdi.Bu dövrdə Zaqafqaziyada hərbi-siyasi vəziyyətin son dərəcə kəskinləşdiyi qeyd edilmişdi.Zaqafqaziyada hərbi-siyasi vəziyyət son dərəcə kəskinləşmişdi.Sovet hakimiyyətinə qarşı mübarizədə əksinqilab öz qüvvələrini birləşdirmişdi.1917-ci ilin noyabrında gürcü menşeviklərinin, daşnakların, musavatçıların, eserlərin nümayəndələri Tiflisdə öz diyar hakimiyyət orqanlarını -Zaqafqaziya Komissarlığını təşkil etdilər 1918-ci ilin fevral ayında Tiflisdə 4 deputat qrupundan ibarət "Zaqafqaziya Seymi" yaradıldı və aprel ayında isə Zaqafqaziyanı "Müstəqil federativ respublika" elan etdilər.Sonra Azərbaycanda və qonşu ölkələrdə respublika elan edilməsi barədə qərarlar verildi.Bundan sonra bir sıra şəhər və qəsəbələrin adları dəyişdirilib azərbaycanlaşdırıldı, məsələn: Yelizavetpol-Gəncə və s. kimi məsələlər məqalədə öz əksini tapmışdır.Ciddi maliyyə çətinliklərinə baxmayaraq Azərbaycan Demokratik Respublikası höküməti universitetin təşkilinə, avadanlıqların alınmasına 5 milyon manat ayırdı, aşağı milli siniflər, yəni orta məktəblər üçün müəllim kadrları hazırlamaq məqsədi ilə Bakıda, Gəncədə, Nuxada, Şuşada, Qazaxda