Bolşevik İhtilali Sonrasında Urmiye, Salmas ve Hoy Havalisinde Ermeni -Nasturi Olayları ve Osmanlı Devleti (1917-1918)
Kamuran Karabalık · Türk Dünyası Araştırmaları, 2021
Kolleksiya xülasəsi
1917-1918-ci illərdə Şimal-Qərbi İranda (Urmiya, Salmas, Xoy) erməni-nasturi silahlı hərəkatlarını və Osmanlı dövlətinin müdaxiləsini araşdıran məqalə.
Kamuran Karabalığın "Türk Dünyası Araştırmaları"nda dərc olunan bu məqaləsi Bolşevik İnqilabı və Brest-Litovsk müqaviləsindən sonra rus qoşunlarının Şimal-Qərbi İrandan çıxması ilə yaranan hakimiyyət boşluğunu, həmçinin erməni və nasturi qüvvələrinin Urmiya, Salmas və Xoy bölgəsindəki fəaliyyətlərini araşdırır. Müəllif ingilislərin bu qüvvələrə dəstəyini Bakı neftinin Osmanlı-Alman irəliləyişindən qorunması məqsədi ilə əlaqələndirir və Osmanlı birliklərinin bölgəyə göndərilməsi ilə hadisələrin sona çatdığını bildirir. Kolleksiya üçün dəyəri 1918-ci il Qafqaz-İran cəbhəsinin ümumi kontekstini işıqlandırmasıdır.
Mənbənin öz xülasəsi
Bolşevik İhtilali, Birinci Dünya Savaşı’nın seyrini değiştiren önemli gelişmelerden birisidir. İhtilal neticesinde imzalanan Brest-Litowsk Antlaşması (3 Mart 1918) gereğince Rusya, daha önce işgal etmiş olduğu İran topraklarını tahliye etmeye karar verdi. Savaş süresince Rusları destekleyen İran’daki Ermeniler ve Nasturiler, bu karar sonrası bölgede yalnız kaldılar. Ruslardan geriye kalan silah ve cephaneleri ele geçiren bu güçler, bölgedeki otorite boşluğunu hızlı bir şekilde doldurmaya çalıştılar. Bu süreçte Ermenilerin ve Nasturilerin en önemli destekçileri İngilizler oldu. İngilizler, Bakü petrollerinin Osmanlı ve Alman tehlikesine karşı korunması konusunda Ermenileri ve Nasturileri bölgede önemli bir güç olarak görmekteydiler. Dolayısıyla İngilizler, Ermenileri ve Nasturileri hem maddi ve hem de cephane açısından desteklediler. İngilizlerin desteğini alan Ermeniler ve Nasturiler, Urmiye, Salmas ve Hoy’da Osmanlı yanlısı Müslümanlara (Türklere ve Kürtlere) saldırmaya başladılar. Bu saldırılar sonucu binlerce Müslüman katledildi. Katliamların sona ermesi için Osmanlı Devleti bölgeye birlikler sevk etti. Osmanlı birliklerinin müdahalesi sonucu bölgedeki olaylar sona erdi. Bu çalışmanın amacı, Bolşevik İhtilali sonrasında Ermeni ve Nasturilerin Urmiye, Salmas ve Hoy’da sebep oldukları olayları ve bu olayların sona ermesi için Osmanlı Devleti’nin bölgeye birlikler sevk etmesini kaynaklar ışığında incelemektir.
İndeks
- Şəxslər
- Kamuran Karabalık
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı Devleti
Mənbənin açar sözləri
Birinci Dünya Savaşı · Bolşevik İhtilali · Ermeniler ve Nasturiler · Hoy ve Salmas · Urmiye · İran