Yeni Bilgi ve Belgeler Işığında Kaplan[zade] Ahmed Saib (1860-1918)
Tarih Araştırmaları Dergisi, 2017
Kolleksiya xülasəsi
Osmanlının son dövr yazıçı və tarixçilərindən Kaplanzadə Əhməd Saibin (1860-1918) həyatını yeni arxiv sənədləri və öz əlyazması olan terceme-i ahvalı işığında araşdıran bioqrafik məqalə.
Məqalə II Əbdülhəmid rejiminə müxalif olan Osmanlı yazıçı-tarixçisi Əhməd Saib bəyin ailəsi, təhsili, hərbi vəzifələri, Misirdə "Sancaq" və "Şura-yi Ümmət" qəzetlərindəki redaktorluğu və İttihad və Tərəqqi ilə əlaqələrini arxiv sənədləri əsasında araşdırır. Bursa və Konya mühacir iskan məmurluqları, Darülfünunda rus dili müəllimliyi, 1916-da Qafqaz nümayəndəsi kimi Məzlum Xalqlar Konqresinə və 1917-də Stokholm Konfransına qatılması incələnir; əlavədə ilk dəfə "Xidmət Cədvəli" verilir. Kolleksiya baxımından əlaqə dolayıdır: Əhməd Saibin Qafqaz nümayəndəliyi və 1918-də vəfatı Qafqaz İslam Ordusu əməliyyatının fonundakı Osmanlı-Qafqaz münasibətlərinə işıq salır.
Mənbənin öz xülasəsi
Bu çalışmada, II. Abdülhamid'e ve yönetimine muhalif olan, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi yazar ve tarihçilerinden Ahmed Saib Bey'in kendi el yazısıyla yazdığı tercüme-i ahvâlleri ışığında yaşam öyküsü ele alınmaktadır. Tarih Sırasıyla ailesi, eğitimi, asker olarak üstlendiği vazifeler, Mısır'da Sancak ve Şura-yı Ümmet Gazeteleri editörlüğü ve idareciliği ile İttihad Terakki Cemiyeti'yle ilişkileri konularına değinilecektir. Sonrasında, Bursa ve Konya İskân-ı Muhacirîn memurluğu görevleri, Tarih ilmiyle ilgili görüşleri, Darülfünun Rusça Muallimliği vazifesi ve bu esnada Kafkasya delegesi olarak 1916'da Milliyetler Birliği'nce desteklenen Mazlum Halkların 3.Kongresi ve 1917'de Stockholm Konferansı'na katılımları ilgili arşiv belgelerine dayanılarak incelenecektir. Ayrıca yazar, tarihçi ve çevirmen olarak eserleriyle ilgili bilgiler kronolojik olarak sıralanarak değerlendirilmiştir. Ekte yer alan 'Hizmet Cetveli'nde, ilk defa tarih sırasıyla aldığı görevler, başlama ve ayrılma tarihleri, açıklamaları ve aldığı maaşa dair bilgiler verilmiştir.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- İttihat ve Terakki CemiyetiDarülfünunŞûra-yı ÜmmetSancak (gazete)