Azerbaycan Edebiyatında Kadın Şair ve Yazarların Tarihsel Perspektifi (21. Yüzyıla Kadar)
Elif Koç · Journal of Turkish World Studies, 2025
Kolleksiya xülasəsi
Azərbaycan ədəbiyyatında qadın şair və yazıçıların XII əsrdən XX əsrədək tarixi inkişafını araşdıran akademik məqalə.
Elif Koçun Journal of Turkish World Studies jurnalında dərc olunan bu məqaləsi Məhsəti Gəncəvidən başlayaraq Azərbaycan ədəbiyyatında qadın şair və yazıçıların tarixi inkişafını nəzərdən keçirir. XIX əsrdə qız məktəblərinin açılması, qadın hüquqları müzakirələri və müstəqillik hərəkatı kimi ictimai dəyişikliklərin ədəbiyyata təsiri izlənilir. Kolleksiya baxımından əlaqə nöqtəsi 1918-ci ildə qurulan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qadın hərəkatına sürət verməsi və 1919-cu ildə qadınlara seçki hüququnun verilməsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Azerbaycan edebiyatında kadın şair ve yazarların ortaya çıkışı 12. Yüzyıl şairi Mehseti Gencevi ile başlamıştır. Öncü kadın şairlerin yetiştiği bu yüzyılda, toplumsal ve kültürel değişimlerin etkisi edebî eserlere yansımıştır. 19. Yüzyılda kadının toplumsal rolü giderek değişmeye başlamış; ilk kız mekteplerinin açılması, kadın hakları konusunun tartışılmaya başlanması ve kadın bağımsızlığı hareketi gibi gelişmeler, kadınların edebiyat ve sanatta daha fazla yer almasını sağlayan sosyal dönüşümlere zemin hazırlamıştır. Bu dönüşümler, 20. Yüzyılda devam etmiş; 1918’de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, kadın bağımsızlığı hareketine hız kazandırmış ve 1919’da kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmiştir. Daha sonra Azerbaycan’da Sovyet hâkimiyetinin başlaması da, baskıcı tutumuna rağmen kadınların toplum hayatında aktif olmalarını destekleyen gelişmeler arasındadır. Bu doğrulta kadın şair ve yazarlar edebiyat, sanat ve matbuatta önemli başarılar elde etmişlerdir. 20. Yüzyılda, Gövher Hanım Kacar gibi maarifçi kadınlar, toplumsal değişimde kritik rol oynamışlardır. Ayrıca, kadın yazarlar, eserlerinde bağımsızlık ve sosyal eşitlik temalarını işlerken, dergi ve gazetelerde eserlerini yayımlayarak geniş kitlelere ulaşma imkânı bulmuşlardır. Bu çalışmada, Azerbaycanlı kadın şair ve yazarların tarihsel perspektifleri göz önünde bulundurularak, edebiyat alanındaki gelişimleri incelenmiştir.
İndeks
- Yerlər
- Azerbaycan
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Azerbaycan Halk Cumhuriyeti
Mənbənin açar sözləri
12. Yüzyıl · 12th century · 20. Yüzyıl · 20th century · Azerbaijani literature · Azerbaycan edebiyatı · female poet · female writer · kadın yazar · kadın şair