Yeni Arşiv Belgeleri Işığında Kemal Kaya Efendi
Manas Journal of Social Studies, 2024
Collection summary
An article using newly found archival documents to examine the life of Kemal Kaya Efendi, an Ottoman officer who fought on the Caucasus front, was taken prisoner by the Russians and later took refuge in China, becoming involved in East Turkestan affairs.
Published in Manas Journal of Social Studies, this Turkish-language article reconstructs the biography of Kemal Kaya Efendi, an Ottoman officer educated in Germany and France who served on the Caucasus front in the First World War, was wounded, captured by the Russians and exiled to Siberia. Drawing on previously unknown documents in the Turkish Diplomatic Archive, it traces his flight to China, his teaching in Harbin and Beijing, and his role as chief of staff to the Chinese Muslim general Ma Zhongying in East Turkestan. Its link to this collection is indirect: it concerns the wider Caucasus front and the postwar dispersal of Ottoman officers rather than the 1918 Army of Islam campaign.
The source's own abstract
Kemal Kaya Efendi, Almanya ve Fransa’da eğitim görmüş ve Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas cephesinde görev almış bir Osmanlı subayıdır. Savaşta yaralı düşerek Ruslara esir olmuş ve bu sıfatla Sibirya’ya gönderilmiştir. Rusya’da Bolşevik idaresinin tesisi üzerine Çin’e iltica etmiştir. Mültecilerle birlikte Çin’in Harbin şehrine gelen Kemal Kaya Efendi, “Yeni Hayat” ismindeki Türk-Tatar mektebinde öğretmenlik yapmış, oradan Pekin’e giderek çok iyi bildiği Fransız dili üzerine dersler vermiştir. Pekin’de bulunduğu sırada tanıştığı Doğu Türkistan liderleri, Çinli Müslümanları sevk ve idare ederek onlara yardım etmesini kendisinden rica etmiştir. Kemal Kaya Efendi, üzerinde nüfuz kazandığı Çinli Müslüman General Ma Zhongying’e Genelkurmay Başkanı olarak hizmet vermiş ve Doğu Türkistan Valisi Jin Shuren’e karşı bir hamle yapması için onu teşvik etmiştir. Kemal Kaya Efendi’nin hayatı ve faaliyetlerine ilişkin literatürde birbiriyle çelişkili olmakla beraber az sayıda malumat bulunmaktadır. Söz konusu malumatın önemli bir bölümü de Kemal Kaya Efendi’nin Çin’de bulunduğu döneme ilişkin kaleme alınan hatıratlara dayanmaktadır. Türk Diplomatik arşivinde bulunan ve şimdiye kadar bilinmeyen arşiv kayıtları ilk kez çalışmamızla birlikte gün yüzüne çıkmaktadır. Söz konusu belgelerde daha önce herhangi bir resmine rastlayamadığımız Kemal Kaya Efendi’nin bir adet fotoğrafı da yer almaktadır. Makalemizde Türk Diplomatik arşivinde tespit edilen belgelerden ve diğer kaynaklardan yola çıkılarak Kemal Kaya Efendi’nin bir portresini çizmek amaçlanmıştır.
Index
- Units and institutions
- Türk Diplomatik Arşivi
The source's keywords
"Doğu Türkistan" · "General Ma Zhongying" · "Türk Diplomatik Arşivi."] · "Çin" · ["Kemal Kaya Efendi"